Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 27
Devanagari script
सर्वेषां पृष्ठतश्चासीत्तार्क्ष्यस्थो बुद्धिमान्हरिः । पालयन्पृतनां सर्वां स्वपरीवारसंवृतः
Transliteration
sarveṣāṃ pṛṣṭhataścāsīttārkṣyastho buddhimānhariḥ | pālayanpṛtanāṃ sarvāṃ svaparīvārasaṃvṛtaḥ
Translation
À l’arrière de tous se tenait le sage Hari, monté sur Tārkṣya (Garuḍa), protégeant toute l’armée, entouré de sa propre suite.
Word by Word
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine) — सर्व-शब्दः (pronominal declension)
पृष्ठतःfrom behind/at the rear
पृष्ठतः:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Adverb) — तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
तार्क्ष्यस्थःstanding on Garuḍa
तार्क्ष्यस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतार्क्ष्य + स्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी-तत्पुरुष: तार्क्ष्ये स्थितः), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
बुद्धिमान्intelligent
बुद्धिमान्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootबुद्धि + मत् (प्रातिपदिक)
Formमतुप्-प्रत्ययान्त (possessive adjective), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हरिःHari (Viṣṇu)
हरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पालयन्protecting
पालयन्:
Karta (Agent in participial construction/कर्ता)
TypeVerb
Rootपालय् (धातु, पाल्-णिच्)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: पाल् (to protect) + णिच् (causative)
पृतनाम्the army
पृतनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपृतना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (collective sense)
सर्वाम्entire
सर्वाम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — विशेषण (qualifier of पृतनाम्)
स्वपरीवारसंवृतःsurrounded by his own retinue
स्वपरीवारसंवृतः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व + परीवार + संवृत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (स्वस्य परीवारेण संवृतः), भूतकृदन्त (क्त/PPP) from √वृ (वृञ्/वृ— to cover, surround) with सम्-उपसर्ग; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A vast marching host; at the very rear, Hari rides Garuḍa, alert and watchful, encircled by his own attendants, forming a protective halo behind the army.
Characters & Entities
H
Hari (Viṣṇu)T
Tārkṣya (Garuḍa)D
Divine host (Pṛtanā)FAQs
The verse highlights harmony among divine powers—Viṣṇu safeguards the host, reflecting unity in protecting dharma.
No tīrtha is mentioned; the emphasis is theological—cooperation within the divine order.
None.