Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

विपुलं शिष्यमादिश्य गृह एकोऽत्र आगतः । सोऽहं स्नात्वात्र संतर्प्य पितॄञ्छ्रद्धापरायणः

Transliteration

vipulaṃ śiṣyamādiśya gṛha eko'tra āgataḥ | so'haṃ snātvātra saṃtarpya pitṝñchraddhāparāyaṇaḥ

Translation

Après avoir donné ses instructions à mon disciple Vipula, je suis venu ici, seul, à ma demeure. M’étant baigné en ce lieu et ayant dûment satisfait les Pitṛs (Pères ancestraux) par les offrandes, je demeure tout entier voué au śraddhā.

Word by Word

• विपुलम्: great/large
• विपुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (शिष्यम्)

• शिष्यम्: disciple
• शिष्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आदिश्य: having instructed/ordered
• आदिश्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: आ + दिश् (धातु) → आदिश्य (क्त्वा)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)

• गृहम्: to the house/home
• गृहम्: Gati-Karma (Destination/गति)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एकः: alone
• एकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (अहम्/आगतः)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• आगतः: having come; came
• आगतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु) → आगत (क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सः: he/that (I)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) → स्नात्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त-अव्ययकृदन्त

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• संतर्प्य: having satisfied (offered)
• संतर्प्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम् + तृप् (धातु) → संतर्प्य (क्त्वा/ल्यप्)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-प्रत्ययान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)

• पितॄन्: the ancestors (pitṛs)
• पितॄन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• श्रद्धापरायणः: devoted to faith (in śrāddha)
• श्रद्धापरायणः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रद्धायाः परायणः = devoted to faith)

Speaker

A householder (gṛhastha) narrator within Sūta’s discourse (deduced, Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A disciplined elder returns alone after instructing his disciple Vipula; he bathes at a quiet water-edge, then offers tarpaṇa with kuśa grass and water, facing south, with a calm, devotional expression.

Characters & Entities

• Vipula
• Pitṛs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Householder dharma is upheld through purity (snāna) and gratitude to ancestors (pitṛ-tarpaṇa) performed with śraddhā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A local sacred bathing-spot is implied by “having bathed here,” but the snippet does not name the tīrtha explicitly.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) followed by pitṛ-tarpaṇa/śraddhā—satisfying the ancestors with offerings.