Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

पंचाक्षः शतमन्युश्च मेघमन्युश्च विंशतिः । काष्ठकोटिश्चतुःषष्ट्या सुकोशो वृषभस्तथा

Transliteration

paṃcākṣaḥ śatamanyuśca meghamanyuśca viṃśatiḥ | kāṣṭhakoṭiścatuḥṣaṣṭyā sukośo vṛṣabhastathā

Translation

Pañcākṣa, Śatamanyu et Meghamanyu arrivèrent aussi — (Meghamanyu) avec vingt. Kāṣṭhakoṭi vint avec soixante-quatre ; de même Sukośa et Vṛṣabha.

Word by Word

• पञ्चाक्षः: (named) Pañcākṣa
• पञ्चाक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पञ्च + अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पञ्चानाम् अक्षाणाम्)

• शतमन्युः: (named) Śatamanyu
• शतमन्युः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शत + मन्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शतस्य मन्युः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• मेघमन्युः: (named) Meghamanyu
• मेघमन्युः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मेघ + मन्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मेघस्य मन्युः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• विंशतिः: (named) Viṃśati / Twenty
• विंशतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विंशति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्यावाचक (cardinal numeral)

• काष्ठकोटिः: (named) Kāṣṭhakoṭi
• काष्ठकोटिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काष्ठ + कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (काष्ठस्य कोटिः)

• चतुःषष्ट्या: by/with sixty-four
• चतुःषष्ट्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चतुःषष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; संख्यावाचक (by sixty-four)

• सुकोशः: (named) Sukośa
• सुकोशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सु + कोश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (सु-कोशः = उत्तमकोशः)

• वृषभः: (named) Vṛṣabha / bull
• वृषभः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तथा: likewise/also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक/एवमेव (adverb: likewise)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A procession-like arrival of named gaṇa-leaders in groups, entering a sacred assembly space; each leader distinct yet part of a vast Śaiva retinue.

Characters & Entities

• Pañcākṣa
• Śatamanyu
• Meghamanyu
• Kāṣṭhakoṭi
• Sukośa
• Vṛṣabha
• Gaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse portrays the immeasurable organization and strength of Śiva’s divine host, underscoring the majesty of Śaiva protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; it continues the gaṇa enumeration within the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a descriptive listing.