Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 9

भवतानुगृहीतोऽयमिहेच्छति महोदयम् । प्रणोद्यस्तदयं भूपः शिष्यस्ते भगवन्मया । त्वत्सकाशमिहानीतो ब्रूहि साध्वस्य वांछितम्

bhavatānugṛhīto'yamihecchati mahodayam | praṇodyastadayaṃ bhūpaḥ śiṣyaste bhagavanmayā | tvatsakāśamihānīto brūhi sādhvasya vāṃchitam

«Par ta grâce, il cherche un grand relèvement ici même, en cette vie. C’est pourquoi, ô Bienheureux, j’ai exhorté ce roi—ton disciple—et l’ai conduit en ta présence. Dis-nous avec droiture ce qu’il doit désirer.»

भवताby you
भवता:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘by you’ (honorific)
अनुगृहीतःfavored
अनुगृहीतः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनु + ग्रह् (धातु) → अनुगृहीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘favored/blessed’
अयम्this (man)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इहhere
इह:
Desha-adhikarana (Locative sense/देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place)
इच्छतिwishes
इच्छति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘wishes’
महोदयम्great benefit
महोदयम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहोदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘great prosperity/benefit’
प्रणोद्यःone to be urged (a dependent)
प्रणोद्यः:
Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootप्र + नुद् (धातु) → प्रणोद्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘one to be urged/one who should be prompted’ (as a class/role)
तत्therefore
तत्:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; discourse particle ‘therefore/so’
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूपःking
भूपः:
Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘king’
शिष्यःdisciple
शिष्यः:
Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तेof you, your
ते:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘your’
भगवन्O Lord
भगवन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति, एकवचन; ‘O Lord’
मयाby me
मया:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘by me’
त्वत्सकाशम्to your presence
त्वत्सकाशम्:
Gati-karma (Goal/गति)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्वत् सकाशः) ‘to your presence/near you’
इहhere
इह:
Desha-adhikarana (Locative sense/देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
आनीतःbrought
आनीतः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + नी (धातु) → आनीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘brought’
ब्रूहिtell
ब्रूहि:
Kriya (Imperative/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘tell’
साधुproperly, well
साधु:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय)
Formअव्यय; प्रशंसावाचक/सम्यगर्थक (well, rightly)
अस्यof him
अस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘of him’
वाञ्छितम्the desired (boon)
वाञ्छितम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाञ्छ् (धातु) → वाञ्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘desired (thing)’

Kūrma (addressing a revered sage; verse continues the dialogue)

Listener: Bhagavān (the addressed revered figure)

Scene: Kūrma presents King Indradyumna—now explicitly a disciple—before a revered Bhagavān/teacher, requesting guidance on what boon is truly desirable; the king stands in reverent surrender.

K
Kūrma
I
Indradyumna

FAQs

Grace and progress arise when a seeker approaches a true teacher through humility and proper guidance.

No specific tīrtha is named; the emphasis is on approaching the saintly presence for dharma-upadeśa.

No ritual is prescribed; the practical instruction is seeking a guru’s counsel for one’s rightful aim (vāṃchita).