Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23

Devanagari script

परितुष्टोऽस्मि युवयोर्भक्त्या युक्तात्मनोर्मयि । भवतं सर्वलोकानां सृष्टिरक्षाधिपौ युवाम्

Transliteration

parituṣṭo'smi yuvayorbhaktyā yuktātmanormayi | bhavataṃ sarvalokānāṃ sṛṣṭirakṣādhipau yuvām

Translation

Je suis pleinement satisfait de votre dévotion à tous deux, dont l’esprit est uni en Moi. Devenez les seigneurs présidant à la création et à la protection de tous les mondes.

Word by Word

• परितुष्टः: fully pleased
• परितुष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परि-तुष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘fully pleased’

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्

• युवयोः: of you two
• युवयोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन

• भक्त्या: by devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• युक्तात्मनोः: of the two whose minds are disciplined
• युक्तात्मनोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: युक्त (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; कर्मधारयः (युक्तः आत्मा यस्य)

• मयि: in me
• मयि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• भवतम्: be (you two)
• भवतम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), द्विवचन; परस्मैपदम्

• सर्वलोकानाम्: of all worlds
• सर्वलोकानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां लोकानाम्)

• सृष्टिरक्षाधिपौ: lords of creation and protection
• सृष्टिरक्षाधिपौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक) + रक्षा (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (सृष्ट्यधिपः च रक्षाधिपः च)

• युवाम्: you two
• युवाम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; (अन्वयः: युवाम् … अधिपौ भवतम्)

Speaker

Īśvara (Śiva) (deduced from Aruṇācalamāhātmya context within Māheśvarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aruṇācala

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva, pleased, addresses the two devotees with a commanding yet benevolent gaze, granting them authority over sṛṣṭi and rakṣā; the cosmic spheres/worlds are subtly depicted behind, indicating universal scope.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Sarvaloka (all worlds)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfast devotion aligned to the Supreme is rewarded with responsibility—true grace empowers service to the world.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Aruṇācala, where devotion culminates in divine favor within the Mahātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the focus is on bhakti-yoga (mind united in the Lord) as the qualifying discipline.