Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44

Devanagari script

मौनेन यात्रां कुर्वाणः फलं प्राप्नोति यात्रिकः । ओंकारं प्रथमं पश्येन्मत्स्योदर्यां कृतोदकः

Transliteration

maunena yātrāṃ kurvāṇaḥ phalaṃ prāpnoti yātrikaḥ | oṃkāraṃ prathamaṃ paśyenmatsyodaryāṃ kṛtodakaḥ

Translation

Le pèlerin qui accomplit le pèlerinage dans le silence en reçoit le fruit. D’abord, après avoir accompli le rite de l’eau à Matsyodarī, qu’il contemple Oṃkāra.

Word by Word

• मौनेन: by silence
• मौनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मौन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; साधन/करणवाचकः

• यात्राम्: pilgrimage
• यात्राम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• कुर्वाणः: doing, performing
• कुर्वाणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी

• फलम्: fruit, result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• प्राप्नोति: attains
• प्राप्नोति: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• यात्रिकः: the pilgrim
• यात्रिकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यात्रिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• ओंकारम्: Oṃkāra (the syllable Oṃ)
• ओंकारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ओंकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• प्रथमम्: first
• प्रथमम्: Adverbial (क्रम)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (first/initially)

• पश्येत्: should see
• पश्येत्: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• मत्स्योदर्याम्: in Matsyodarī (a place/śakti-name)
• मत्स्योदर्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मत्स्य (प्रातिपदिक) + उदरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मत्स्यस्य उदरी) स्थानवाचकः

• कृतोदकः: having performed the water-rite (having taken water/ablution)
• कृतोदकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृत (कृदन्त; √कृ) + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः—‘कृतम् उदकम् येन’ = स्नात/आचमित (having performed water-rite)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly as Skanda teaching Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Matsyodarī (udaka-kriyā) and Oṃkāra (first darśana)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A silent pilgrim at a small water-body labeled Matsyodarī performs ācamana/udaka-kriyā; then walks to a liṅga/shrine marked Oṃkāra, where the praṇava symbol glows above the sanctum.

Characters & Entities

• Oṃkāra
• Matsyodarī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Silence (mauna) intensifies pilgrimage merit, turning travel into inward worship aligned with Kāśī’s sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Matsyodarī tīrtha and the Oṃkāra shrine as the prescribed starting point of the yātrā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observe mauna during the yātrā; perform the water-rite at Matsyodarī; begin with darśana of Oṃkāra.