Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 48›Shloka 33
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 33

Devanagari script

निमेषमात्रं स्थिरचित्तवृत्तयस्तिष्ठंति ये दक्षिणमंडपेत्र मे । अनन्यभावा अपि गाढमानसा न ते पुनर्गर्भदशामुपासते

Transliteration

nimeṣamātraṃ sthiracittavṛttayastiṣṭhaṃti ye dakṣiṇamaṃḍapetra me | ananyabhāvā api gāḍhamānasā na te punargarbhadaśāmupāsate

Translation

Ceux qui, le mouvement de l’esprit rendu stable, demeurent ne fût-ce qu’un instant dans mon Pavillon du Sud ici—d’un seul élan et d’une intention profonde—ne retournent plus à l’état du sein (renaissance).

Word by Word
निमेषमात्रम्for just a moment
निमेषमात्रम्:
Kala-adhikarana (Duration/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootनिमेष (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (Acc. sg.); तत्पुरुषः (निमेषस्य मात्रम्)
स्थिरचित्तवृत्तयःthose with steady-minded dispositions
स्थिरचित्तवृत्तयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थिर (प्रातिपदिक) + चित्त (प्रातिपदिक) + वृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (वृत्ति); प्रथमा विभक्ति; बहुवचन (Nom. pl.); बहुपद-तत्पुरुषः (स्थिरं चित्तं यस्याः/येषां ताः वृत्तयः)
तिष्ठन्तिstand, remain
तिष्ठन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद (3rd pl. pres.)
येwho
ये:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन (Nom. pl.)
दक्षिणमण्डपेin the southern pavilion
दक्षिणमण्डपे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक) + मण्डप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन (Loc. sg.); कर्मधारयः (दक्षिणः मण्डपः)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb: here)
मेmy, of me
मे:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी विभक्ति; एकवचन (Gen./Dat. sg.; context: ‘my’)
अनन्यभावाःhaving exclusive devotion
अनन्यभावाः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनन्य (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन (Nom. pl.); तत्पुरुषः (अनन्यः भावः येषां ते)
अपिeven
अपि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (even/also)
गाढमानसाःdeep-minded, intensely intent
गाढमानसाः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootगाढ (प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन (Nom. pl.); कर्मधारयः (गाढं मानसं येषां ते)
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negative)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन (Nom. pl.)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (again)
गर्भदशाम्the state of being in the womb
गर्भदशाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक) + दशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (Acc. sg.); तत्पुरुषः (गर्भस्य दशा)
उपासतेapproach/undergo, resort to
उपासते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + √आस् (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष; बहुवचन; आत्मनेपद (3rd pl. pres. Ā.)
Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dakṣiṇa-maṇḍapa (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Acyuta (Viṣṇu)

Visual Art Cues

Scene: A southern-facing pavilion with a devotee standing motionless, eyes half-closed; time is symbolized by a tiny blinking eye motif (nimēṣa). A faint womb/saṃsāra wheel dissolves behind them, indicating cessation of rebirth.

Characters & Entities
Ś
Śiva
D
Dakṣiṇa-maṇḍapa

FAQs

Even brief, concentrated presence in Kāśī’s sanctified zone is said to sever the cycle of rebirth.

The Dakṣiṇa-maṇḍapa (Southern Pavilion) associated with Śiva in Kāśī.

A meditative prescription: stand/abide with steady mind and single-pointed devotion, even momentarily, in the pavilion.

←Previous Verse
Next Verse→