Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 69

चतुरः प्रातरश्नीयात्पिंडान्विप्रः समाहितः । चतुरोस्तमिते सूर्ये शिशुचांद्रायणं स्मृतम्

caturaḥ prātaraśnīyātpiṃḍānvipraḥ samāhitaḥ | caturostamite sūrye śiśucāṃdrāyaṇaṃ smṛtam

Un brāhmane discipliné, l’esprit recueilli, doit prendre quatre bouchées le matin et quatre lorsque le soleil s’est couché. Cette observance est connue comme le « Śiśu-Cāndrāyaṇa », la forme “enfant” du vœu Cāndrāyaṇa.

चतुरःfour
चतुरः:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootचतुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; विशेषणम् (piṃḍān इति विशेष्यस्य)
प्रातर्in the morning
प्रातर्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time: in the morning)
अश्नीयात्should eat
अश्नीयात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; विध्यर्थः (should eat)
पिण्डान्rice-balls/food-balls
पिण्डान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपिण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन
विप्रःa brāhmaṇa
विप्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
समाहितःcomposed, attentive
समाहितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (विप्रः)
चतुरःfour
चतुरः:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootचतुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; (पिण्डान् इत्यनुवृत्त्या)
अस्तमितेwhen set/at sunset
अस्तमिते:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअस्तम्-इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; विशेषणम् (सूर्ये)
सूर्येin the sun (when the sun has set)
सूर्ये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
शिशुचांद्रायणम्the ‘child’ cāndrāyaṇa observance
शिशुचांद्रायणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक) + चान्द्रायण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिशोः चान्द्रायणम् = for a child)
स्मृतम्is declared/remembered (as)
स्मृतम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भावे प्रयोगः—‘is said/considered’

Skanda

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A disciplined brāhmaṇa in Kāśī sits facing east at dawn, taking four small morsels; at sunset he repeats the measured meal, with Ganga and ghāṭa silhouettes behind.

S
Skanda
K
Kāśī (Vārāṇasī)
S
Sūrya (the Sun)

FAQs

Self-restraint in eating, aligned with sacred times (morning and sunset), becomes a recognized vrata that supports inner steadiness and merit.

The broader context is Kāśī (Vārāṇasī) in the Kāśī Khaṇḍa, where disciplined observances are praised as especially fruitful.

Eat four morsels in the morning and four at sunset—this is defined as the Śiśu-Cāndrāyaṇa vow.