Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 8

Devanagari script

शंभूदीरितमाकर्ण्य स इत्थं मुनिपुंगवः । प्रोक्तवान्सत्यमेवैतद्यद्देवेन प्रभाषितम्

Transliteration

śaṃbhūdīritamākarṇya sa itthaṃ munipuṃgavaḥ | proktavānsatyamevaitadyaddevena prabhāṣitam

Translation

Ayant entendu les paroles de Śambhu, le plus éminent des sages répondit : «Oui, cela est vrai : ce que le Dieu a déclaré».

Word by Word

• शम्भु-उदीरितम्: (words) spoken by Śambhu
• शम्भु-उदीरितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक) + उदीरित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ईर्/उदीर्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘by Śambhu spoken’ इति कर्मपद

• आकर्ण्य: having heard
• आकर्ण्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + कर्ण् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभाव

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• इत्थम्: thus
• इत्थम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus/in this manner)

• मुनिपुङ्गवः: the foremost sage
• मुनिपुङ्गवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘muni among bulls’ = best of sages

• प्रोक्तवान्: said; spoke
• प्रोक्तवान्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: क्तवतु-प्रत्ययान्त (perfect participle used as finite); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (he said)

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (predicate)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात; अवधारण

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• देवेन: by the god (Śiva)
• देवेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• प्रभाषितम्: spoken; uttered
• प्रभाषितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: प्र + भाष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि (spoken)

Speaker

Skanda (narration) / Nārada (assenting reply implied)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: reader/audience; within scene, the sage listens to Śambhu

Visual Art Cues

Scene: A sage, having listened, responds with reverent assent to Śiva’s teaching; gestures of añjali, calm faces, and a sense of transmitted certainty.

Characters & Entities

• Śambhu (Śiva)
• Muni-puṅgava (Nārada, implied)
• Deva (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility before divine instruction: the wise confirm truth when it is spoken by the Lord, strengthening faith and right understanding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; it is part of the Kāśī Khaṇḍa’s Śaiva teaching narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it records assent to Śiva’s doctrinal statement.