Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 90

इष्टं तेन महायज्ञैः सहस्रशतदक्षिणैः । पंचाक्षरी महाविद्या येनोक्ता मणिकर्णिका

iṣṭaṃ tena mahāyajñaiḥ sahasraśatadakṣiṇaiḥ | paṃcākṣarī mahāvidyā yenoktā maṇikarṇikā

Par lui ont été accomplis comme il se doit de grands yajñas, avec des dons de centaines et de milliers en dakṣiṇā; et par lui a été prononcée la Grande Mantra à cinq syllabes—Maṇikarṇikā.

इष्टम्(he has) worshipped / performed sacrifice
इष्टम्:
Kriya (Result/state)
TypeVerb
Rootइष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘यज्ञः/यजनम्’ इत्यर्थे कर्मणि भावः
तेनby him / by that
तेन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; करण/हेतु
महायज्ञैःwith great sacrifices
महायज्ञैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहायज्ञ (प्रातिपदिक: महा + यज्ञ)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; करण
सहस्रशतदक्षिणैःwith (sacrifices) having thousands and hundreds as fees
सहस्रशतदक्षिणैः:
Karana (Instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootसहस्र-शत-दक्षिण (प्रातिपदिक: सहस्र + शत + दक्षिणा)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; महायज्ञैः इति विशेषण; ‘सहस्रशतं दक्षिणा यस्य’ इत्यर्थे संख्यासमास-प्रयोगः
पञ्चाक्षरीthe five-syllabled (mantra)
पञ्चाक्षरी:
Karta/Predicate nominative
TypeNoun
Rootपञ्चाक्षरी (प्रातिपदिक: पञ्च + अक्षर)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेष्य: महाविद्या
महाविद्याthe great sacred knowledge (mantra)
महाविद्या:
Karta/Predicate nominative
TypeNoun
Rootमहाविद्या (प्रातिपदिक: महा + विद्या)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृ/विधेय
येनby which
येन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; करण/हेतु
उक्ताwas spoken/declared
उक्ता:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; महाविद्या इति विशेष्य; कर्मणि प्रयोगः
मणिकर्णिकाMaṇikarṇikā
मणिकर्णिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमणिकर्णिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्ता/विधेय (उक्ता इत्यस्य कर्तृस्थाने)

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue convention)

Tirtha: Maṇikarṇikā

Type: ghat

Listener: Vīra (interlocutor)

Scene: A devotee utters ‘Maṇikarṇikā’ as a radiant five-syllable mantra; behind him appear symbolic Vedic altars, priests, and heaps of dākṣiṇā dissolving into the single luminous utterance.

M
Maṇikarṇikā
P
pañcākṣarī (five-syllable mantra)

FAQs

The Purāṇic teaching elevates tīrtha-linked mantra and remembrance as equal to (or surpassing) elaborate sacrificial merit.

Maṇikarṇikā tīrtha of Kāśī.

Performance of mahāyajñas with dakṣiṇā, and utterance of the pañcākṣarī mahāvidyā associated here with Maṇikarṇikā.