Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 94

Devanagari script

वरं स्मरंती सा गौर्या विद्याधरकुमारिका । विज्ञाय तं प्रमत्तं च सुसुप्तं चातिनिर्भयम्

Transliteration

varaṃ smaraṃtī sā gauryā vidyādharakumārikā | vijñāya taṃ pramattaṃ ca susuptaṃ cātinirbhayam

Translation

Cette belle jeune fille Vidyādhara, se souvenant de son fiancé choisi, réalisa qu'il était imprudent, profondément endormi et totalement intrépide.

Word by Word

• वरम्: a boon / the excellent one (desired)
• वरम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• स्मरन्ती: remembering
• स्मरन्ती: Karta (Participial)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु) → स्मरन्ती (शतृ/वर्तमान कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्यय (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सा: she
• सा: Karta
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• गौर्याः: of Gaurī
• गौर्याः: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: गौरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• विद्याधरकुमारिका: a Vidyādhara maiden
• विद्याधरकुमारिका: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: विद्याधर+कुमारिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः विद्याधराणां कुमारिका (a Vidyādhara maiden)

• विज्ञाय: having understood/known
• विज्ञाय: Pūrvakāla-kriyā
• Type: Indeclinable
• Root: वि+ज्ञा (धातु) → विज्ञाय (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)

• तम्: him
• तम्: Karman
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• प्रमत्तम्: careless, intoxicated
• प्रमत्तम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: प्र+मद् (धातु) → प्रमत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• सुसुप्तम्: fast asleep
• सुसुप्तम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: सु+सुप्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘well asleep’

• च: and
• च: Samuccaya
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• अतिनिर्भयम्: very fearless
• अतिनिर्भयम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: अति+निर्भय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गपूर्वक-समासः (very fearless)

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context; exact speaker not shown in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A fair Vidyādhara maiden, thinking of her chosen bridegroom, notices the dangerous figure is reckless, deeply asleep, and unafraid—an opening for action.

Characters & Entities

• Vidyādhara-kumārikā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Discernment (vijñāna) in a moment of danger becomes the turning point—wisdom precedes protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named in this verse; it continues the Kāśīkhaṇḍa narrative within Kāśī’s sacred frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.