Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

Devanagari script

प्रतिमासं सदाष्टम्यां चतुर्दश्यां च भामिनि । आयांति सर्वतीर्थानि द्रष्टुं देवं त्रिविष्टपम्

Transliteration

pratimāsaṃ sadāṣṭamyāṃ caturdaśyāṃ ca bhāmini | āyāṃti sarvatīrthāni draṣṭuṃ devaṃ triviṣṭapam

Translation

Chaque mois, au huitième et au quatorzième jour lunaire, ô belle, tous les tīrtha viennent contempler le dieu Triviṣṭapa.

Word by Word

• प्रति-मासम्: every month
• प्रति-मासम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय) + मास (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययरूपेण प्रयोगः (adverbial: every month)

• सदा: always
• सदा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (always)

• अष्टम्याम्: on the eighth (tithi)
• अष्टम्याम्: Adhikarana (Time-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तिथिवाचक

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth (tithi)
• चतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तिथिवाचक

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• भामिनि: O lovely lady
• भामिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• आयान्ति: come
• आयान्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√या (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• सर्व-तीर्थानि: all sacred fords/pilgrimage places
• सर्व-तीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः—‘सर्वाणि तीर्थानि’

• द्रष्टुम्: to see
• द्रष्टुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive); प्रयोजनार्थः

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• त्रिविष्टपम्: heavenly (Triviṣṭapa-like)
• त्रिविष्टपम्: Karma (Object-complement/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + विष्टप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण—‘त्रिविष्टप-सदृशम्/त्रिविष्टप-रूपम्’ (heavenly)

Speaker

Skanda

Characters & Entities

• Triviṣṭapa
• All tīrthas (sarvatīrthāni)
• Devī (addressed as Bhāminī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time amplifies sacred place: specific tithis are praised as especially potent for darśana in Kāśī.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Triviṣṭapa in Kāśī, portrayed as a nexus where all tīrthas converge on key tithis.

What ritualistic prescription is mentioned?

Visit for darśana on Aṣṭamī and Caturdaśī each month.