Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 51

तथैव भूतधात्रीशः क्षेत्रदक्षिणरक्षकः । गोकर्णः पश्चिमद्वारं पाति कोटिगणावृतः

tathaiva bhūtadhātrīśaḥ kṣetradakṣiṇarakṣakaḥ | gokarṇaḥ paścimadvāraṃ pāti koṭigaṇāvṛtaḥ

De même, Bhūtadhātrīśa se tient comme gardien du côté sud du saint kṣetra (Kāśī) ; et Gokarṇa—entouré de crores de gaṇas—protège la porte de l’Ouest.

तथाthus
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle/emphasis)
भूतधात्रीशःLord of Bhūtadhātrī (a gaṇa/guardian)
भूतधात्रीशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत + धात्री + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूतधात्रीणाम् ईशः)
क्षेत्रदक्षिणरक्षकःprotector of the southern side of the sacred area
क्षेत्रदक्षिणरक्षकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र + दक्षिण + रक्षक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (क्षेत्रस्य दक्षिणस्य रक्षकः)
गोकर्णःGokarṇa
गोकर्णः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
पश्चिमद्वारम्the western gate
पश्चिमद्वारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपश्चिम + द्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः (पश्चिमं द्वारम्)
पातिprotects/guards
पाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
कोटिगणावृतःsurrounded by crores of gaṇas
कोटिगणावृतः:
Karta (Subject-Qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootकोटि + गण + आवृत (कृदन्त; √वृ ‘to cover’ + आ-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषण; तत्पुरुषः (कोटिगणैः आवृतः)

Skanda

Tirtha: Kāśī-kṣetra (Avimukta)

Type: kshetra

Scene: A sacred map-like vision of Kāśī: Bhūtadhātrīśa as southern guardian and Gokarṇa at the western gate, both surrounded by innumerable gaṇas, standing vigilant at the city’s luminous boundary with Gaṅgā in the background.

K
Kāśī (Vārāṇasī)
B
Bhūtadhātrīśa
G
Gokarṇa
G
Gaṇas

FAQs

Kāśī is portrayed as a divinely protected sacred field, safeguarded by Śiva’s gaṇas in every direction.

Kāśī (Vārāṇasī) as a kṣetra with directional gates and gaṇa-guardians.

No direct ritual is prescribed here; the verse emphasizes protective guardianship of the sacred space.