मया व्यधायि बहुधा सृष्टिः सृष्टिं वितन्वता । परमन्यादृशी काशी स्वयं विश्वेश निर्मितिः
mayā vyadhāyi bahudhā sṛṣṭiḥ sṛṣṭiṃ vitanvatā | paramanyādṛśī kāśī svayaṃ viśveśa nirmitiḥ
J’ai façonné bien des créations en déployant la création ; mais Kāśī n’est semblable à aucune autre : elle est une œuvre accomplie de la main même de Viśveśa (Śiva).
Brahmā (Vedhā)
Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)
Type: kshetra
Listener: Implied audience of the Kāśī-māhātmya (traditionally sages/seekers)
Scene: Cosmic creator Brahmā contemplates the vastness of his manifold creations, yet beholds Kāśī as singular—radiant, self-luminous, stamped with Viśveśvara’s presence; the city appears as a sacred mandala on the Gaṅgā’s curve.
Kāśī’s holiness is presented as ontological—its very origin is attributed to Śiva, making it incomparable among sacred places.
Kāśī (Vārāṇasī), explicitly distinguished as Viśveśa’s own making.
None; the verse provides a theological basis for Kāśī’s supreme sanctity.