Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 97
Devanagari script
सुधाकर करस्पृष्टाप्यतिदूनांगयष्टिका । पश्यंती नागयूनः सा किंचिदुच्छ्वसिताऽभवत्
Transliteration
sudhākara karaspṛṣṭāpyatidūnāṃgayaṣṭikā | paśyaṃtī nāgayūnaḥ sā kiṃciducchvasitā'bhavat
Translation
Bien que ses membres graciles fussent grandement affaiblis—tels un rayon de lune effleuré par la main même de la Lune—en voyant les jeunes Nāga, elle laissa échapper un léger soupir.
Word by Word
सुधाकरthe moon
सुधाकर:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुधा + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सुधायाः करः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष; चन्द्रः
करray/hand
कर:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्पृष्टाtouched
स्पृष्टा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√स्पृश् (धातु)
Formकृदन्त-क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्यय (particle: even/also)
अतिदूनाgreatly distressed
अतिदूना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + √दू (धातु)
Formकृदन्त-क्त (P.P.P. from √दू ‘to afflict’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अत्यन्तं पीडिता’
अङ्गयष्टिकाher slender body (lit. body-staff)
अङ्गयष्टिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्ग + यष्टिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अङ्गस्य यष्टिका’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
पश्यन्तीseeing, looking
पश्यन्ती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नागयूनःthe young Nāgas
नागयूनः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनाग + यून (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘नागानां यूनः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
किञ्चित्a little
किञ्चित्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित् (अव्यय/सर्वनाम)
Formपरिमाणवाचक-अव्यय (indeclinable: a little)
उच्छ्वसिताrelieved/breathed out
उच्छ्वसिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootउद् (उपसर्ग) + √श्वस् (धातु)
Formकृदन्त-क्त (P.P.P.), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उच्छ्वासं कृतवती/प्राप्तवती’
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
Speaker
Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa narration, often to Agastya)
Characters & Entities
S
Sudhākara (Moon)N
Nāga youthsFAQs
Even a weakened heart can be stirred by sense-objects; vigilance over the senses is praised in dharma.
Kāśī is the overarching sacred geography; this verse remains in the narrative stream leading to the Ratneśvara topic.
None; the verse uses poetic comparison to describe inner agitation.