Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 53

श्रीदेवदेव उवाच । शृणु विष्णो महाबाहो शृणु त्वं च पि तामह । एतस्मिन्कापिले तीर्थे कापिलेय पयोभृते

śrīdevadeva uvāca | śṛṇu viṣṇo mahābāho śṛṇu tvaṃ ca pi tāmaha | etasminkāpile tīrthe kāpileya payobhṛte

Śrī Devadeva dit : «Écoute, ô Viṣṇu aux bras puissants ; et toi aussi, ô Pitāmaha (Brahmā). En ce Kāpilatīrtha, nourri par les eaux de la Kāpilā…»

श्रीदेवदेवthe venerable Devadeva
श्रीदेवदेव:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + देवदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् देवदेवः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (Imperative)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
विष्णोO Viṣṇu
विष्णो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
महाबाहोO mighty-armed one
महाबाहो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारयः (महान् बाहुः यस्य)
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (Imperative)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Implied addressee)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-भावार्थक-अव्यय (also/even)
तामहO Grandfather (Brahmā)
तामह:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सर्वनाम
कापिलेKapila-related
कापिले:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकापिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘तीर्थे’ इत्यस्य विशेषणम्
तीर्थेin the sacred place
तीर्थे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
कापिलेयO Kāpileya
कापिलेय:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकापिलेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
पयोभृतेO bearer of milk (ocean)
पयोभृते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपयस् + √भृ (धातु) + क्त (कृदन्त) → पयोभृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (पयः बिभर्ति इति)

Śiva (Devadeva)

Tirtha: Kāpilatīrtha

Type: kund

Listener: Viṣṇu and Brahmā (explicitly addressed)

Scene: Śiva as Devadeva speaks authoritatively, summoning Viṣṇu and Brahmā to listen; behind them, the Kāpilā waters shimmer, feeding the Kāpilatīrtha; the scene conveys a sacred geography being ‘declared’ into prominence.

Ś
Śiva (Devadeva)
V
Viṣṇu
B
Brahmā (Pitāmaha)
K
Kāpilatīrtha
K
Kāpilā (river/stream)

FAQs

The tīrtha’s greatness is proclaimed with cosmic authority—Śiva addresses even Viṣṇu and Brahmā to establish the rite’s supreme efficacy.

Kāpilatīrtha in Kāśī, associated with the waters of the Kāpilā.

The prescription begins in the next verse: offering piṇḍa and śrāddha here for Pitṛ satisfaction.