Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

शेषवासुकिमुख्याश्च नागा वै नागलोकतः । समायांतीह मध्याह्ने संस्नातुं मणिकर्णिकाम्

śeṣavāsukimukhyāśca nāgā vai nāgalokataḥ | samāyāṃtīha madhyāhne saṃsnātuṃ maṇikarṇikām

Depuis Nāgaloka, les Nāgas—surtout Śeṣa et Vāsuki—viennent aussi ici à midi pour se baigner à Maṇikarṇikā.

शेषवासुकिमुख्याःthose headed by Śeṣa and Vāsuki
शेषवासुकिमुख्याः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक) + वासुकि (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (शेषः वासुकिः च मुख्याः येषु/येषाम्) ‘शेष-वासुकि-मुख्य’ (समूहवाचक)
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
नागाःNāgas (serpents)
नागाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वैindeed
वै:
सम्बोधन/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/उपपद-अव्यय (particle of emphasis)
नागलोकतःfrom Nāgaloka
नागलोकतः:
अपादान (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootनागलोक (प्रातिपदिक) = नाग + लोक (समास)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (नागानां लोकः)
समायान्तिcome/arrive
समायान्ति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootसम् + आ + √या (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
इहhere
इह:
अधिकरण (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
मध्याह्नेat midday
मध्याह्ने:
अधिकरण (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण
संस्नातुम्to bathe
संस्नातुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootसम् + √स्ना (धातु) + तुमुन्
Formतुमुनन्त (infinitive), प्रयोजनार्थक
मणिकर्णिकाम्to/at Maṇikarṇikā
मणिकर्णिकाम्:
कर्म (Object/Goal)
TypeNoun
Rootमणिकर्णिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Maṇikarṇikā

Type: ghat

Listener: Brāhmaṇas/seekers

Scene: At midday, Śeṣa and Vāsuki emerge from the river’s depths near Maṇikarṇikā, their jeweled hoods fanned, approaching the ghāṭa waters reverently to bathe; sunlight glints on serpent gems and Gaṅgā ripples.

Ś
Śeṣa
V
Vāsuki
N
Nāgas
N
Nāgaloka
M
Māṇikarṇikā
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Māṇikarṇikā’s purifying power is universal—revered across realms, not only by humans.

Māṇikarṇikā tīrtha in Kāśī.

Midday snāna (bathing) at Māṇikarṇikā.