Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63

Devanagari script

किंकिं न संभवेदत्र शिवलिंगसमर्चनात् । पुत्राः कलत्र क्षेत्राणि स्वर्गो मोक्षोप्यसंशयम्

Transliteration

kiṃkiṃ na saṃbhavedatra śivaliṃgasamarcanāt | putrāḥ kalatra kṣetrāṇi svargo mokṣopyasaṃśayam

Translation

Qu’est-ce qui ne pourrait advenir ici par le culte du Śiva-liṅga ? Fils, épouse, terres, paradis—et même la délivrance (mokṣa), sans aucun doute.

Word by Word

• किं: what
• किं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (interrogative pronoun; nominative/accusative singular)

• किं: what (indeed)
• किं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (reduplication for emphasis)

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negative particle)

• संभवेत्: might occur / be possible
• संभवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (देशवाचक-अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb: here)

• शिवलिङ्गसमर्चनात्: from the worship of the Śiva-liṅga
• शिवलिङ्गसमर्चनात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: शिवलिङ्ग + समर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य लिङ्गम्) + उपपद-तत्पुरुषः (समर्चनात् = सम्यक्-अर्चनात्)

• पुत्राः: sons
• पुत्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• कलत्र: wife/spouse
• कलत्र: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कलत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (as item in list)

• क्षेत्राणि: fields/lands
• क्षेत्राणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• स्वर्गः: heaven
• स्वर्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मोक्षः: liberation
• मोक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अपि’ इति अव्ययेन सह (मोक्षोऽपि)

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (समुच्चय/अपेक्षार्थ-अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (also/even)

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अ + संशय (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभाव (indeclinable adverbial accusative: without doubt)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kāśī (Viśveśvara-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee in Kāśī offers water, bilva leaves, and lamps to a radiant Śiva-liṅga, while the city’s ghāṭs and temple spires frame the promise of both worldly boons and liberation.

Characters & Entities

• Śiva-liṅga
• Kāśī (implied by section)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śivaliṅga worship in Kāśī is celebrated as both dharmic and practical—granting worldly prosperity while also leading to mokṣa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, presented as the place where Śiva-liṅga worship yields comprehensive fruits.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śivaliṅga-samarcana—ritual worship/arcana of the liṅga.