Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 5

Devanagari script

काचिच्चयोगिनी भूता काचिज्जाता तपस्विनी । काचिद्बभूव सैरंध्री काचिन्मासोपवासिनी

Transliteration

kāciccayoginī bhūtā kācijjātā tapasvinī | kācidbabhūva sairaṃdhrī kācinmāsopavāsinī

Translation

L’une demeura Yoginī ; une autre parut en ascète ; l’une devint servante ; et une autre prit l’apparence d’une femme observant un jeûne d’un mois.

Word by Word

• काचित्: some (woman)
• काचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)

• योगिनी: a yoginī
• योगिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योगिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• भूता: having become
• भूता: Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भू (धातु) + क्त (कृदन्त) → भूत (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; विधेयविशेषणम्

• काचित्: some (woman)
• काचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• जाता: born/turned into
• जाता: Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त) → जात (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; विधेयविशेषणम्

• तपस्विनी: female ascetic
• तपस्विनी: Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: तपस्विनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• काचित्: some (woman)
• काचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• बभूव: became/was
• बभूव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सैरंध्री: maid/attendant (sairandhrī)
• सैरंध्री: Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सैरंध्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• काचित्: some (woman)
• काचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• मास: of a month
• मास: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वे)

• उपवासिनी: one who fasts
• उपवासिनी: Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: उप + वस् (धातु) + णिनि/इनी (कृदन्त-प्रातिपदिक) → उपवासिनी
• Form: कृदन्त-प्रातिपदिक (कर्तरि-णिनि/इनी); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

Speaker

Skanda (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sequence-like tableau: the same divine feminine presence shown in four vignettes—yoginī, ascetic woman, handmaiden (sairandhrī), and month-long faster—moving through Kāśī’s courtyards and lanes.

Characters & Entities

• Yoginīs
• Tapasvinī
• Sairaṃdhrī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual power can adopt ordinary forms; tapas (austerity) and vrata (fasting) are honored modes within Kāśī’s sacred atmosphere.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the narrative setting, implicitly glorified as the stage where vrata and tapas are especially meaningful.

What ritualistic prescription is mentioned?

Māsopavāsa (a month-long fast) is mentioned as a vowed practice, though no procedural details are given.