Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 62

Devanagari script

दक्षिणं चरणं न्यस्य वामोरूपरि योगवित् । याम्योरूपरि वामं च पद्मासनमिदं विदुः

Transliteration

dakṣiṇaṃ caraṇaṃ nyasya vāmorūpari yogavit | yāmyorūpari vāmaṃ ca padmāsanamidaṃ viduḥ

Translation

En posant le pied droit sur la cuisse gauche, puis le pied gauche sur la cuisse droite, cela—disent les connaisseurs du yoga—est appelé Padmāsana, la Posture du Lotus.

Word by Word

• दक्षिणम्: right
• दक्षिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier)

• चरणम्: foot
• चरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चरण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• न्यस्य: having placed
• न्यस्य: Kriya-visheshana (Converb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नि + अस् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); धातु: अस् (to place/throw) उपसर्ग: नि-; अर्थ: ‘स्थापयित्वा’ (having placed)

• वामोरूपरि: upon the left thigh
• वामोरूपरि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: वाम (प्रातिपदिक) + ऊरु (प्रातिपदिक) + उपरि (अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समास; ‘वामस्य ऊरोः उपरि’ इति स्थानवाचक-अव्यय (locative adverbial)

• योगवित्: knower of yoga; yogin
• योगवित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक) + विद् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (योगं वेत्ति इति)

• याम्योरूपरि: upon the right thigh
• याम्योरूपरि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: याम्य (प्रातिपदिक) + ऊरु (प्रातिपदिक) + उपरि (अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समास; ‘याम्यस्य (दक्षिणस्य) ऊरोः उपरि’ स्थानवाचक-अव्यय

• वामम्: left
• वामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वाम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• पद्मासनम्: lotus posture (padmāsana)
• पद्मासनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्म/प्रत्ययार्थ-नाम), एकवचन; तत्पुरुषः (पद्मवत्/पद्मस्य आसनम्)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• विदुः: they know; they call
• विदुः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्ण/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya

Visual Art Cues

Scene: A yogin demonstrates Padmāsana: right foot on left thigh, left foot on right thigh; posture symmetrical, spine erect, gaze soft; Kāśī’s ghāṭas/temples faintly behind.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Padmāsana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Correct posture is a foundation for yoga—discipline of the body supports concentration and dharmic practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the setting of the Kāśīkhaṇḍa; the verse itself gives yogic method rather than naming a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescribed practice is Padmāsana: right foot on left thigh, left foot on right thigh.