Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 97

Devanagari script

गंगातटोद्भवां मृत्स्नां यो मौलौ बिभृयान्नरः । बिभर्ति सोऽर्कबिंबं वै तमोनाशाय निश्चितम्

Transliteration

gaṃgātaṭodbhavāṃ mṛtsnāṃ yo maulau bibhṛyānnaraḥ | bibharti so'rkabiṃbaṃ vai tamonāśāya niścitam

Translation

L’homme qui porte sur sa tête la terre prise au bord de la Gaṅgā porte, pour ainsi dire, le disque du soleil, assurément pour dissiper les ténèbres (ignorance et péché).

Word by Word

• गङ्गातटोद्भवाम्: arisen from the bank of the Ganga
• गङ्गातटोद्भवाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक) + तट (प्रातिपदिक) + उद्भव (उद्-भू धातु, घञ्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular); विशेषणम्; समासः—गङ्गा-तट (षष्ठी-तत्पुरुष) + उद्भव (पञ्चमी/षष्ठीभाव: ‘arisen from’)

• मृत्स्नाम्: clay/earth
• मृत्स्नाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मृत्स्ना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular); सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• मौलौ: on (his) head
• मौलौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मौलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (Singular)

• बिभृयात्: should bear/should place
• बिभृयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपदम्

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular)

• बिभर्ति: bears/carries
• बिभर्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)
• Form: लट् (Present indicative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपदम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular)

• अर्कबिम्बम्: the sun’s disc
• अर्कबिम्बम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक) + बिम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular); समासः—अर्कस्य बिम्बम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक/सम्बोधनार्थक निपात (emphatic particle)

• तमोनाशाय: for the destruction of darkness
• तमोनाशाय: Sampradana (Purpose/Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक) + नाश (नश् धातु, घञ्)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन (Singular); समासः—तमसः नाशः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• निश्चितम्: certain/assured
• निश्चितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि- + चित् (चित् धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया/प्रथमा (2nd/1st), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (अर्कबिम्बम् इति)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā-taṭa-mṛttikā (Kāśī)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at a Kāśī ghat gently lifts a pinch of Gaṅgā-bank earth and places it on his head; a radiant sun-disc appears symbolically above, while surrounding shadows recede.

Characters & Entities

• Gaṅgā
• Sun (Arka)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Contact with Gaṅgā-associated substances is spiritually luminous, dispelling inner darkness and sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gaṅgā’s bank (gaṅgā-taṭa), a key sacred zone in Kāśī’s tīrtha geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bearing Gaṅgā-bank earth on the head (a form of tīrtha-mṛd-dhāraṇa) is praised.