Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24

युगपच्च त्वया शक्त्या साकं कालस्वरूपिणा । मयाऽद्य पुरुषेणैतत्क्षेत्रं चापि विनिर्मितम्

yugapacca tvayā śaktyā sākaṃ kālasvarūpiṇā | mayā'dya puruṣeṇaitatkṣetraṃ cāpi vinirmitam

Avec Toi, ô Śakti, et avec Celui dont la nature même est le Temps, moi—aujourd’hui en tant que Puruṣa—j’ai façonné aussi ce champ sacré (kṣetra).

yugapatsimultaneously
yugapat:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyugapat (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): युगपत् (simultaneously)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction/particle): च (and)
tvayāby you
tvayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
śaktyāwith power/energy
śaktyā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
sākamtogether with
sākam:
Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootsākam (अव्यय)
Formअव्यय (prepositional adverb): साकम् (together with)
kāla-svarūpiṇāwith the one whose form is Time
kāla-svarūpiṇā:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootkāla (प्रातिपदिक) + svarūpin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; तत्पुरुष: कालस्य स्वरूपः यस्य (having the form of Time)
mayāby me
mayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
adyanow/today
adya:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): अद्य (today/now)
puruṣeṇaas/with the Puruṣa (person)
puruṣeṇa:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
etatthis
etat:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषण (this)
kṣetramfield/realm
kṣetram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction): च (and)
apialso
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (particle): अपि (also)
vinirmitamwas fashioned/created
vinirmitam:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-nis-√mā (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘(was) constructed/created’

Skanda

Tirtha: Kāśī-kṣetra (Pañcakrośī)

Type: kshetra

Listener: Agastya

Scene: A grand cosmogonic scene: Puruṣa (Śiva-like) with Devī-Śakti and a personified Kāla (wheel/time aura) jointly shaping a luminous mandala-map of Kāśī, with the five-krośa boundary hinted as a radiant ring.

Ś
Śakti
K
Kāla (Time principle)
P
Puruṣa
K
Kṣetra (Avimukta/Kāśī)

FAQs

The holy kṣetra is not accidental geography; it is a deliberate divine manifestation rooted in consciousness (Puruṣa), power (Śakti), and time (Kāla).

Avimukta-kṣetra of Kāśī (Vārāṇasī), presented as divinely ‘constructed’ for līlā and liberation.

None explicitly; the verse provides the origin-story that underwrites pilgrimage merit.