Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 92

Devanagari script

श्रुत्वा तथा स वृत्तांतं प्राक्तनं स्वं विनिंद्य च । कांचिद्दिशं समालोच्य निर्ययौ दीक्षितांगजः

Transliteration

śrutvā tathā sa vṛttāṃtaṃ prāktanaṃ svaṃ viniṃdya ca | kāṃciddiśaṃ samālocya niryayau dīkṣitāṃgajaḥ

Translation

Ayant entendu ce récit et blâmé sa propre conduite d’autrefois, le fils de Dīkṣita, après avoir envisagé une direction, s’en alla.

Word by Word

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), धातु: श्रु, अर्थे: श्रवण (having heard)

• तथा: thus
• तथा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (singular)

• वृत्तान्तम्: account, news
• वृत्तान्तम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: वृत्तान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्राक्तनम्: former, previous
• प्राक्तनम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्राक्तन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying वृत्तान्तम्)

• स्वम्: his own
• स्वम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (own)

• विनिन्द्य: having blamed/condemned
• विनिन्द्य: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: नि+निन्द् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), धातु: निन्द्, उपसर्ग: वि/नि (viniṃdya = having censured/condemned)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• काञ्चित्: some (a certain)
• काञ्चित्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अनिश्चितवाचक (some)

• दिशम्: direction
• दिशम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• समालोच्य: having considered
• समालोच्य: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: सम्+आ+लुच्/लोच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), उपसर्ग: सम्+आ; अर्थ: विचार्य/परामृश्य (having considered)

• निर्ययौ: went out, departed
• निर्ययौ: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: निर्+या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; धातु: या, उपसर्ग: निर्

• दीक्षिताङ्गजः: the son of Dīkṣita
• दीक्षिताङ्गजः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: दीक्षित (प्रातिपदिक) + अङ्गज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: दीक्षितस्य अङ्गजः (son of the initiated man)

Speaker

Skanda (narrating to Agastya, Kāśīkhaṇḍa frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A young brahmin (Dīkṣita’s son) pauses at a crossroads, head bowed in remorse, then turns decisively toward a chosen direction, leaving behind his former life.

Characters & Entities

• Dīkṣita
• Dīkṣitāṅgaja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Acknowledging past faults and choosing a new path is the beginning of inner purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in the verse; it functions as a transition within the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī-centered narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.