Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 13
Devanagari script
सद्यो विवृत्तनयनः परासुर्न्यपतद्भुवि । द्विज पुत्रस्य तत्कर्म देवैरपि सुदुष्करम्
Transliteration
sadyo vivṛttanayanaḥ parāsurnyapatadbhuvi | dvija putrasya tatkarma devairapi suduṣkaram
Translation
Aussitôt, les yeux révulsés et la vie l’ayant quitté, il tomba sur la terre. Cet acte du fils du brāhmane était extrêmement difficile, même pour les devas.
Word by Word
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम्
विवृत्तनयनःwith upturned eyes
विवृत्तनयनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-√वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त) → विवृत्त (प्रातिपदिक) + नयन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुषः (विवृत्ते नयने यस्य), पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘परासुः’ इत्यस्य विशेषणम्
परासुःlifeless/dead
परासुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरासु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘मल्लः’ (पूर्वश्लोकात्) इत्यस्य विशेषणम्; परा असवः यस्य (lifeless)
न्यपतत्fell down
न्यपतत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√पत् (धातु)
Formलङ्-लकारः (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
भुविon the ground
भुवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक: भुव्/भूमि)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्; अधिकरणम्
द्विजof a Brahmin
द्विज:
Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी, एकवचनम् (द्विजस्य); ‘पुत्रस्य’ इत्यस्य सम्बन्ध-निर्देशः
पुत्रस्यof the son
पुत्रस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी, एकवचनम्
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘कर्म’ इत्यस्य विशेषणम्
कर्मdeed
कर्म:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
देवैःby the gods
देवैः:
Karana (Agent/Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया, बहुवचनम्
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवादार्थक-अव्ययम्
सुदुष्करम्very difficult
सुदुष्करम्:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दुष्कर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (सु + दुष्करम्), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘कर्म’ इत्यस्य विशेषणम्
Speaker
Narrator
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Setukṣetra (Setu)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The wrestler collapses lifeless, eyes rolled upward; Aśokadatta stands steady, while celestial beings in the sky look on in astonishment, showering flowers or watching silently.
Characters & Entities
D
dvija-putra (Aśokadatta, implied)D
deva (gods)FAQs
When destiny and dharma converge, human effort can achieve feats spoken of as ‘divine’ in scale.
Setu-region context remains in the background; this verse is praise of the hero’s act.
None.