Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 9

Devanagari script

चंडकोपे हते तस्मिन्महावीर्ये महाबले । चित्रभानुर्गजारूढो देवीं तामभ्यधावत

Transliteration

caṃḍakope hate tasminmahāvīrye mahābale | citrabhānurgajārūḍho devīṃ tāmabhyadhāvata

Translation

Lorsque Caṇḍakopa, d’une grande vaillance et d’une grande force, eut été mis à mort, Citrabhānu, juché sur un éléphant, se rua vers la Déesse.

Word by Word

• चण्डकोपे: in/at Caṇḍakopa
• चण्डकोपे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चण्डकोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः कर्मधारयः (चण्डः कोपः)

• हते: when (he) was slain
• हते: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) → हत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘तस्मिन्’ इत्यस्य विशेषणम्

• तस्मिन्: in that (one/at that time)
• तस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• महावीर्ये: (in) the great-valored (one)
• महावीर्ये: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महावीर्य (प्रातिपदिक; महा + वीर्य)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः कर्मधारयः (महत् वीर्यम् यस्य)

• महाबले: (in) the mighty (one)
• महाबले: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महाबल (प्रातिपदिक; महा + बल)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः कर्मधारयः

• चित्रभानुः: Citrabhānu
• चित्रभानुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चित्रभानु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः कर्मधारयः (चित्रः भानुः)

• गजारूढः: mounted on an elephant
• गजारूढः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गज + आरूढ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP) ‘आरूढ’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (गजे आरूढः)

• देवीम्: the goddess
• देवीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• ताम्: that (her)
• ताम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘देवीम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• अभ्यधावत: rushed towards
• अभ्यधावत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धाव् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/भूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; उपसर्गः अभि-

Speaker

Sūta (contextual deduction)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukṣetra (Setubandha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: After Caṇḍakopa’s fall, Citrabhānu appears as the next champion, seated high on a caparisoned elephant, surging forward toward the radiant Goddess; dust, banners, and war-drums frame the charge.

Characters & Entities

• Ambikā (Devī)
• Caṇḍakopa
• Citrabhānu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When one obstacle falls, others may arise; steadfast devotion and divine guardianship continue to protect sacred order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setu-kṣetra remains the implied holy setting whose sanctity is defended by Devī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual instruction is present in this verse.