Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 63

Devanagari script

इति तद्वचनं श्रुत्वा हर्षसंफुल्ललोचनः । मंत्रिणा तेन संयुक्तस्तस्यागादाश्रमं मुनेः

Transliteration

iti tadvacanaṃ śrutvā harṣasaṃphullalocanaḥ | maṃtriṇā tena saṃyuktastasyāgādāśramaṃ muneḥ

Translation

Entendant ces paroles, les yeux épanouis de joie, le roi—accompagné de ce ministre—se rendit à l’āśrama du sage.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-निपातः (quotative particle “thus”)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषणम्

• वचनम्: speech/statement
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया “having heard”

• हर्ष-संफुल्ल-लोचनः: whose eyes blossomed with joy
• हर्ष-संफुल्ल-लोचनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हर्ष (प्रातिपदिक) + संफुल्ल (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; समासः (तत्पुरुषः) — ‘हर्षेण संफुल्ले लोचने यस्य’ (eyes blossomed with joy)

• मन्त्रिणा: by/with the minister
• मन्त्रिणा: Sahakari (Instrument/Associate/करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• तेन: by/with that
• तेन: Sahakari (Instrument/Associate/करण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/करण), एकवचन; विशेषणम् (मन्त्रिणा)

• संयुक्तः: joined/associated
• संयुक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + युज् (धातु) → संयुक्त (क्त-प्रत्यय, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• अगात्: went
• अगात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• आश्रमम्: to the hermitage
• आश्रमम्: Karma (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• मुनेः: of the sage
• मुनेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

Speaker

Narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śāṇḍilyāśrama (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A king with a minister walks toward a forest hermitage; the king’s face bright with joy, carrying modest gifts; ascetics, trees, and a simple hut frame the path.

Characters & Entities

• the King
• Yugandhara
• Śāṇḍilya (implied: muneḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right counsel should be followed by prompt, sincere action—approaching the holy with faith.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse mentions the sage’s āśrama (hermitage) generally; it does not name a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates the king’s journey to the āśrama.