Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 72

कुत्स उवाच । रामनाथ तव पादसेवनं भोगमोक्षवरदं नृणां सदा । रौरवादिनरकप्रणाशनं कः पुमान्न भजते रसग्रहः

kutsa uvāca | rāmanātha tava pādasevanaṃ bhogamokṣavaradaṃ nṛṇāṃ sadā | rauravādinarakapraṇāśanaṃ kaḥ pumānna bhajate rasagrahaḥ

Kutsa dit : «Ô Rāmanātha, le service de Tes pieds accorde sans cesse aux hommes la jouissance et la délivrance, et anéantit des enfers tels que Raurava. Quel être, ayant goûté sa douceur, ne Te vénérerait pas ?»

कुत्सःKutsa
कुत्सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन
रामनाथO Rāmanātha
रामनाथ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम-नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
तवyour
तव:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
पादसेवनम्service of (your) feet
पादसेवनम्:
Karma/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootपाद-सेवन (प्रातिपदिक; पाद + सेवन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
भोगमोक्षवरदम्granting enjoyment and liberation
भोगमोक्षवरदम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभोग-मोक्ष-वरद (प्रातिपदिक; भोग + मोक्ष + वरद)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पादसेवनम्)
नृणाम्of men
नृणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
रौरवादिनरकप्रणाशनम्destroying hells such as Raurava
रौरवादिनरकप्रणाशनम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरौरव-आदि-नरक-प्रणाशन (प्रातिपदिक; रौरव + आदि + नरक + प्रणाशन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पादसेवनम्)
कःwho?
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नार्थक
पुमान्man, person
पुमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुमांस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negative particle)
भजतेworships, resorts to
भजते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
रसग्रहःone who grasps the essence (connoisseur)
रसग्रहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरस-ग्रह (प्रातिपदिक; रस + ग्रह)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Kutsa

Tirtha: Rāmanātheśvara (Setu-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Rāmanātha (addressed)

Scene: Kutsa rishi extols the sweetness of serving Rāmanātha’s feet; devotees offer water and flowers at the pedestal; a symbolic dark underworld (Raurava) dissolves into light behind the shrine.

K
Kutsa
R
Rāmanātha
R
Raurava (hell)

FAQs

Devotion expressed as service to Rāmanātha’s feet is portrayed as supremely beneficial—granting both worldly welfare and final liberation.

Rāmeśvaram/Setu, where Rāmanātha’s pāda-sevā is praised as a destroyer of hellish suffering.

Pāda-sevana (service/worship at the Lord’s feet), implying sustained devotional practice.