Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 46

Devanagari script

अत्यंतदुर्लभा भक्तिस्तत्पूजाप्यतिदुर्लभा । स्तोत्रं च दुर्लभं प्रोक्तं स्मरणं चातिदुर्लभम्

Transliteration

atyaṃtadurlabhā bhaktistatpūjāpyatidurlabhā | stotraṃ ca durlabhaṃ proktaṃ smaraṇaṃ cātidurlabham

Translation

La dévotion est extrêmement rare ; plus rare encore est Son culte. On dit que les hymnes de louange sont difficiles à obtenir, et même le souvenir de Lui est très difficile.

Word by Word

• अत्यन्तदुर्लभा: extremely rare
• अत्यन्तदुर्लभा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अत्यन्त + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nom., Singular); कर्मधारयः (intensifier + adjective)

• भक्तिः: devotion
• भक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nom., Singular)

• तत्पूजा: worship of him (that deity)
• तत्पूजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् + पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nom., Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (‘of him’ worship)

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; ‘also/even’)

• अतिदुर्लभा: very rare
• अतिदुर्लभा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अति + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nom., Singular); कर्मधारयः

• स्तोत्रम्: a hymn
• स्तोत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• दुर्लभम्: rare
• दुर्लभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular); विशेषणम्

• प्रोक्तम्: is said/declared
• प्रोक्तम्: Karta (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)

• स्मरणम्: remembrance
• स्मरणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• अतिदुर्लभम्: very rare
• अतिदुर्लभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अति + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular); कर्मधारयः

Speaker

Skanda (deduced from Setukhaṇḍa māhātmya narration context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmanātha-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A contemplative devotee seated near the temple corridor or seashore at dawn, eyes closed in remembrance; faint visions of stotra manuscripts and pūjā items appear as elusive, shimmering symbols to show ‘durlabha’; the liṅga’s presence is calm and inward.

Characters & Entities

• Bhakti
• Pūjā
• Stotra
• Smaraṇa
• Rāmanātha/Rāmeśvara (implied by immediate context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True devotion and sustained remembrance are precious spiritual attainments, not casual accomplishments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching continues the Rāmeśvaram/Rāmanātha māhātmya within Setukhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Core devotional disciplines are highlighted: pūjā (worship), stotra (hymn-recitation), and smaraṇa (remembrance).