Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 36

Devanagari script

दिव्यं वर्षसहस्रं तु निराहारो जितेंद्रियः । निरालोको जितश्वासो जितक्रोधः सुनिश्चलः

Transliteration

divyaṃ varṣasahasraṃ tu nirāhāro jiteṃdriyaḥ | nirāloko jitaśvāso jitakrodhaḥ suniścalaḥ

Translation

Durant mille années divines, il demeura sans nourriture, maître de ses sens : sans diversion, domptant le souffle, vainquant la colère et demeurant parfaitement immobile.

Word by Word

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वर्षसहस्रम्)

• वर्षसहस्रम्: a thousand years
• वर्षसहस्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वर्षाणां सहस्रम्)

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/अन्वयार्थे

• निराहारः: without food
• निराहारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निर् (उपसर्ग) + आहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्/निर्-पूर्वकः (without food)

• जितेन्द्रियः: having conquered the senses
• जितेन्द्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जित (√जि धातु, क्त) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रियाणि जितानि येन)

• निरालोकः: without looking / without light
• निरालोकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निर् (उपसर्ग) + आलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (without sight/light)

• जितश्वासः: having controlled the breath
• जितश्वासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जित (√जि धातु, क्त) + श्वास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (breath controlled)

• जितक्रोधः: having conquered anger
• जितक्रोधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जित (√जि धातु, क्त) + क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सुनिश्चलः: very steady
• सुनिश्चलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + निश्चल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (सु-निश्चलः = very steady)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kauśikī-tīra (contextual)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: The ascetic remains motionless for a thousand divine years—eyes withdrawn, breath controlled, anger conquered—like a living pillar beside the river, surrounded by stillness.

Characters & Entities

• Kauśika (Viśvāmitra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual attainment is portrayed as the fruit of long, steady discipline—self-control, breath mastery, and freedom from anger.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it continues the description of tapas (austerity) undertaken in a sacred setting described earlier.

What ritualistic prescription is mentioned?

Austerity practices: fasting (nirāhāra), sense-restraint (jitendriya), and breath control (jitaśvāsa).