Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 23

Devanagari script

नाहं मेरुं महाभारं मन्ये पंचास्य भूतले । महाभारमिमं मन्ये लोके विश्वासघातकम्

Transliteration

nāhaṃ meruṃ mahābhāraṃ manye paṃcāsya bhūtale | mahābhāramimaṃ manye loke viśvāsaghātakam

Translation

Je ne tiens pas le mont Meru pour le plus lourd fardeau de la terre. Je tiens ceci—la trahison de la confiance—pour le fardeau qui écrase vraiment le monde.

Word by Word

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• मेरुम्: Mount Meru
• मेरुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मेरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्

• महाभारम्: a great burden
• महाभारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महा-भार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; ‘महान् भारः’ इति कर्मधारयः

• मन्ये: I consider
• मन्ये: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः (1st), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• पञ्चास्य: of the five-faced (Śiva)
• पञ्चास्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पञ्चास्य (प्रातिपदिक; पञ्च + आस्य)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचनम्; बहुव्रीहिः ‘पञ्चानि आस्यानि यस्य’ (epithet of Śiva)

• भूतले: on the earth
• भूतले: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्

• महाभारम्: a great burden
• महाभारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा-भार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्

• इमम्: this
• इमम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; विशेषणम् (महाभारम्)

• मन्ये: I consider
• मन्ये: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट्-लकारः, उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्

• विश्वासघातकम्: a betrayer of trust
• विश्वासघातकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्वास-घातक (प्रातिपदिक; घातक = killer/betrayer)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; ‘विश्वासस्य घातकः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

Speaker

Ṛkṣa (bear; a disguised Bhṛgu-line sage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Frame audience

Visual Art Cues

Scene: A striking allegory: Mount Meru towering yet shown lighter than a dark, compact mass labeled ‘viśvāsa-ghāta’ pressing down upon the Earth; the bear gestures to the contrast.

Characters & Entities

• Meru
• Viśvāsa-ghāta (betrayal of trust)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Moral weight is heavier than physical weight: betrayal of trust is depicted as the heaviest burden a soul can carry.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Setu region is the narrative setting; the verse itself is ethical teaching rather than direct tirtha-phala description.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse uses comparison (Meru vs. viśvāsa-ghāta) to intensify the ethical warning.