Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 7

Devanagari script

भग्नोरौ भीमगदया पतिते राजसत्तमे । सर्वे नृपतयो विप्रा निवेशाय कृतत्वराः

Transliteration

bhagnorau bhīmagadayā patite rājasattame | sarve nṛpatayo viprā niveśāya kṛtatvarāḥ

Translation

Quand le plus éminent des rois tomba, les cuisses brisées par la redoutable massue de Bhīma, tous les souverains, ô brāhmaṇas, se hâtèrent d’établir le camp et de se retirer.

Word by Word

• भग्नोरौ: when (his) thighs were broken
• भग्नोरौ: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: भग्न (प्रातिपदिक) + ऊरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीह्यर्थे/षष्ठी-तत्पुरुषसदृशः ‘भग्नौ ऊरू यस्य’ (with broken thighs)

• भीमगदया: by Bhīma's mace
• भीमगदया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भीम (प्रातिपदिक) + गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भीमस्य गदा)

• पतिते: when (he) had fallen
• पतिते: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पत् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी

• राजसत्तमे: O best of kings
• राजसत्तमे: Sambodhana/Address (Vocative sense/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राज (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सम्बोधनार्थे (addressed), ‘श्रेष्ठः राजसु’

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्

• नृपतयः: kings
• नृपतयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• विप्राः: brāhmaṇas
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; नृपतयः इत्यस्य विशेषण/समुच्चय

• निवेशाय: for encampment/resting
• निवेशाय: Sampradana (Purpose/recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: निवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन

• कृतत्वराः: having made haste
• कृतत्वराः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (प्रातिपदिक) + त्वरा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहिः (कृता त्वरा येषाम्)

Speaker

Sūta

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Visual Art Cues

Scene: Duryodhana lies fallen, thighs broken by Bhīma’s mace; surrounding kings and warriors, stunned and grief-stricken, begin to withdraw and set camp amid a devastated field.

Characters & Entities

• Bhīma
• Gadā (mace)
• Duryodhana
• Kings
• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even ‘royal excellence’ ends in ruin when adharma prevails; the narrative turns attention from victory to moral reckoning.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is mentioned directly in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes the battlefield aftermath and dispersal.