Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 21
Devanagari script
पाणौ पाणिं विनिष्पिष्य क्रोध विस्फारितेक्षणः । अश्रुविक्लवया वाचा दुर्योधनमभाषत
Transliteration
pāṇau pāṇiṃ viniṣpiṣya krodha visphāritekṣaṇaḥ | aśruviklavayā vācā duryodhanamabhāṣata
Translation
Serrant ses mains l'une contre l'autre, les yeux écarquillés par la rage, il s'adressa à Duryodhana d'une voix tremblante de larmes.
Word by Word
पाणौin (his) hand
पाणौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम् (locative singular masculine)
पाणिम्(another) hand
पाणिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (accusative singular masculine)
विनिष्पिष्यhaving pressed/squeezed
विनिष्पिष्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootपिष् (धातु)
Formवि-निस्-उपसर्गपूर्वक ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
क्रोधanger
क्रोध:
—
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (stem); समासपदस्य पूर्वाङ्गरूपेण
विस्फारितwidened, expanded
विस्फारित:
—
TypeAdjective
Rootस्फुर्/स्फार् (धातु)
Formवि-उपसर्गपूर्वक क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् — समासपदस्य पूर्वाङ्गरूपेण
ईक्षणःone whose eyes were widened (in anger)
ईक्षणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईक्षण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (क्रोधेन विस्फारितम् ईक्षणम् यस्य); पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (nominative singular masculine)
अश्रुtears
अश्रु:
—
TypeNoun
Rootअश्रु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (stem); समासपदस्य पूर्वाङ्गरूपेण
विक्लवयाtrembling, faltering
विक्लवया:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootविक्लव (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया-एकवचनम् (instrumental singular feminine); वाचा इति पदस्य विशेषणम्
वाचाwith (his) speech/voice
वाचा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया-एकवचनम् (instrumental singular feminine)
दुर्योधनम्Duryodhana
दुर्योधनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुर्योधन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (accusative singular masculine)
अभाषतspoke (to)
अभाषत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलङ्-लकारः (imperfect/past); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्
Speaker
Narrator (Purāṇic narrator); impending speech by Aśvatthāmā
Visual Art Cues
Scene: Aśvatthāmā clenches his hands together, knuckles taut; eyes widened, he addresses Duryodhana, voice trembling with tears—anger and grief interwoven.
Characters & Entities
A
Aśvatthāmā (implied as 'he')D
DuryodhanaFAQs
The verse shows how sorrow can fuel rage; dharma requires mastery over such impulses rather than being driven by them.
No tīrtha is identified in this verse.
None.