Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 20

Devanagari script

दृष्ट्वा तथा तु राजानं बाष्पव्याकुललोचनम् । अश्वत्थामा तदा कोपाज्ज्वलन्निव महानलः

Transliteration

dṛṣṭvā tathā tu rājānaṃ bāṣpavyākulalocanam | aśvatthāmā tadā kopājjvalanniva mahānalaḥ

Translation

Voyant le roi ainsi, les yeux voilés de larmes, Ashvatthama s'enflamma de colère, tel un grand feu.

Word by Word

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)

• तथा: thus, in that way
• तथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)

• तु: but, indeed
• तु: —
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle)

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (accusative singular masculine)

• बाष्प: tears
• बाष्प: —
• Type: Noun
• Root: बाष्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग (stem); समासपदस्य पूर्वाङ्गरूपेण

• व्याकुल: agitated, distressed
• व्याकुल: —
• Type: Adjective
• Root: व्याकुल (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण-प्रातिपदिक; समासपदस्य मध्याङ्गरूपेण

• लोचनम्: eyes
• लोचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (accusative singular neuter) — समासान्तपदम्; राजानम् इति कर्मपदस्य विशेषणम्

• अश्वत्थामा: Aśvatthāmā
• अश्वत्थामा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अश्वत्थामन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (nominative singular masculine)

• तदा: then
• तदा: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय

• कोपात्: from anger
• कोपात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे पञ्चमी-एकवचनम् (ablative singular masculine)

• ज्वलन्: blazing
• ज्वलन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ज्वल् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त; पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (nominative singular masculine); अश्वत्थाम्नः विशेषणम्

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय (particle of comparison)

• महानलः: a great fire
• महानलः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: महान् (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः (महान् अनलः); पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (nominative singular masculine)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator)

Visual Art Cues

Scene: Aśvatthāmā stands over the grieving king, tears still present, yet his face hardens; his aura is depicted like a rising blaze, eyes fierce as embers.

Characters & Entities

• Aśvatthāmā
• Duryodhana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unchecked anger is portrayed as a consuming fire—an inner force that leads from grief to destructive action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None explicitly in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.