Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 100

Devanagari script

रक्ष मां भयसंविग्नं सर्वस्मादपि कल्मषात् । स्वामिन्सुदर्शन विभो धर्मर्तीर्थे सदा भवान्

Transliteration

rakṣa māṃ bhayasaṃvignaṃ sarvasmādapi kalmaṣāt | svāminsudarśana vibho dharmartīrthe sadā bhavān

Translation

Protège-moi, tremblant de peur, de toute souillure de péché. Ô maître Sudarśana, Seigneur qui pénètres tout, demeure à jamais en Dharma-tīrtha.

Word by Word

• रक्ष: protect
• रक्ष: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्

• भय-संविग्नम्: terrified with fear
• भय-संविग्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भय (प्रातिपदिक) + संविग्न (प्रातिपदिक; कृदन्त-क्त from सम्+विज्/विज्)
• Form: समासः (तत्पुरुषः; ‘भयेन संविग्नः’); पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; माम् इति विशेषणम्

• सर्वस्मात्: from everything
• सर्वस्मात्: Apadana (Source/अपाादान)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्; अपादानार्थे (from everything)

• अपि: even, also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/अपि-भावार्थक निपातः (also/even)

• कल्मषात्: from sin/impurity
• कल्मषात्: Apadana (Source/अपाादान)
• Type: Noun
• Root: कल्मष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्

• स्वामिन्: O Lord
• स्वामिन्: Sambodhya (Addressee/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; संबोधन (8th/सम्बोधन), एकवचनम्

• सुदर्शन: O Sudarśana
• सुदर्शन: Sambodhya (Addressee/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुदर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; संबोधन (8th/सम्बोधन), एकवचनम्

• विभो: O mighty one
• विभो: Sambodhya (Addressee/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; संबोधन (8th/सम्बोधन), एकवचनम्

• धर्म-तीर्थे: at the sacred ford of Dharma
• धर्म-तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः; ‘धर्मस्य तीर्थम्’); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; नित्यत्वार्थक क्रियाविशेषणम् (always)

• भवान्: you (honorific)
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक/भवद्-शब्द)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; आदरार्थक सर्वनाम; (अत्र सम्भाव्यं ‘भव’ इति आज्ञार्थः पाठान्तरं, किन्तु प्रदत्तपाठे ‘भवान्’)

Speaker

Gālava

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharma-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Sudarśana

Visual Art Cues

Scene: At the edge of a sacred ghat named Dharma-tīrtha, Gālava pleads for protection; Sudarśana appears as an all-pervading luminous wheel, settling above the waters as if taking residence, sanctifying the place.

Characters & Entities

• Gālava
• Sudarśana
• Dharma-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seeking refuge in divine guardianship purifies sin and steadies the fearful mind in dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharma-tīrtha is explicitly named and praised as a place of ongoing divine presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

A direct prayer for protection and purification is presented; no separate external rite is specified in this verse.