Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 5

स तत्र कल्पयामास स्नानार्थं तीर्थमुत्तमम् । शंखेन निर्मितं तीर्थं शंखतीर्थमितीर्यते

sa tatra kalpayāmāsa snānārthaṃ tīrthamuttamam | śaṃkhena nirmitaṃ tīrthaṃ śaṃkhatīrthamitīryate

Là, il institua un tīrtha excellent pour le bain sacré. Puisque ce tīrtha fut façonné par Śaṅkha, on l’appelle « Śaṅkhatīrtha ».

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
कल्पयामासhe arranged/created
कल्पयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकल्पय् (धातु; √कॢप् causative)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense
स्नानार्थम्for bathing
स्नानार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootस्नान-अर्थ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; चतुर्थी-तत्पुरुषः (स्नानाय अर्थः) — purpose
तीर्थम्a sacred ford/place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to tīrtham)
शंखेनby Śaṅkha / by the conch
शंखेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशंख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
निर्मितम्made, constructed
निर्मितम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्मा (धातु) → निर्मित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to tīrtham)
तीर्थम्the tīrtha
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (here: subject of itīryate)
शंखतीर्थम्Śaṅkha-tīrtha
शंखतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंख-तीर्थ (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शंखस्य तीर्थम्) — नामरूपेण
इतिthus
इति:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/नामनिर्देशार्थक (quotative particle)
ईर्यतेis called/said
ईर्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootईर् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: ‘is called/said’)

Sūta

Tirtha: Śaṅkhatīrtha

Type: kund/ghat

Scene: Sage Śaṅkha fashions a clear bathing place—stone-lined pool/ford with flowing water—performing saṅkalpa; the tīrtha is shown as newly ‘revealed’ with divine radiance and lotuses.

Ś
Śaṅkha (sage)
Ś
Śaṅkhatīrtha

FAQs

A tīrtha’s name and power are rooted in saintly agency—sages establish places that become enduring supports for dharma through snāna.

Śaṅkhatīrtha, named after the sage Śaṅkha.

Snāna (bathing) is the stated purpose for which the tīrtha was established.