Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 5

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । यथैश्वर्यं धर्मपुत्रो लक्ष्मीतीर्थे निमज्जनात् । आप्तवान्कृष्णवचनात्तन्नो ब्रूहि महामुने

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | yathaiśvaryaṃ dharmaputro lakṣmītīrthe nimajjanāt | āptavānkṛṣṇavacanāttanno brūhi mahāmune

Translation

Les ṛṣi dirent : Comment Dharmaputra, en s’immergeant au Lakṣmī-tīrtha, obtint-il la souveraineté, selon la parole de Kṛṣṇa ? Dis-le-nous, ô grand muni.

Word by Word

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st case), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• यथा: how, in what manner
• यथा: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपमानवाचक (how/as)

• ऐश्वर्यम्: prosperity, sovereignty
• ऐश्वर्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• धर्मपुत्रः: Dharma’s son (Yudhiṣṭhira)
• धर्मपुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः

• लक्ष्मीतीर्थे: at Lakṣmī-tīrtha
• लक्ष्मीतीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लक्ष्म्याः तीर्थम्)

• निमज्जनात्: from immersion (bathing)
• निमज्जनात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: नि + मज्ज् (धातु)
• Form: ल्युट्/घञ्-प्रत्ययान्त भाववाचक कृदन्त (action noun); नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th case), एकवचन; हेतौ/कारणार्थे (from/through immersion)

• आप्तवान्: obtained
• आप्तवान्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: क्तवतु-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तरि (obtained)

• कृष्णवचनात्: from Kṛṣṇa’s instruction
• कृष्णवचनात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण + वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कृष्णस्य वचनम्); कारणार्थे (because of Kṛṣṇa’s words)

• तत्: that (matter)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• नः: to us / for us
• नः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th case), बहुवचन; सर्वनाम; अस्माकम् (our/to us)

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• महामुने: O great sage
• महामुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महामुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th case), एकवचन; कर्मधारयः (महान् मुनिः)

Speaker

Ṛṣis (the sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lakṣmī-tīrtha

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣayaḥ (sages)

Visual Art Cues

Scene: A forest hermitage assembly: sages seated in a semicircle, palms joined, asking the great sage to explain the secret of Lakṣmī-tīrtha’s power and Kṛṣṇa’s instruction to Dharmaputra.

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Dharmaputra (Yudhiṣṭhira)
• Lakṣmī-tīrtha
• Śrī Kṛṣṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is learned through inquiry: sages seek the underlying narrative that reveals how tīrtha merit operates.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Lakṣmī-tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nimajjana/snānā (immersion bathing) is referenced as the efficacious act.