Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 76

समुद्र उवाच । नमामि ते राघव पादपंकजं सीतापते सौख्यद पादसेवनात् । नमामि ते गौतमदारमोक्षजं श्रीपादरेणुं सुरवृन्दसेव्यम्

samudra uvāca | namāmi te rāghava pādapaṃkajaṃ sītāpate saukhyada pādasevanāt | namāmi te gautamadāramokṣajaṃ śrīpādareṇuṃ suravṛndasevyam

L’Océan dit : « Je me prosterne devant tes pieds de lotus, ô Rāghava—époux de Sītā—car le service de tes pieds accorde la béatitude. Je me prosterne devant la poussière sacrée de tes pieds, servie par les multitudes des dieux, renommée comme le moyen par lequel l’épouse de Gautama fut délivrée de sa malédiction ».

समुद्रःthe ocean
समुद्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नमामिI bow to
नमामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formलट्-लकार (present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तेto you/your
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Genitive/Dative singular) सर्वनाम; अत्र चतुर्थी (to you) प्रायः
राघवO Rāghava
राघव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-एकवचन (Vocative)
पादपङ्कजम्lotus-feet
पादपङ्कजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + पङ्कज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पादस्य पङ्कजम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सीतापतेO husband of Sītā
सीतापते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सीतायाः पतिः), पुंलिङ्ग, संबोधन-एकवचन
सौख्यदO giver of happiness
सौख्यद:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootसौख्य (प्रातिपदिक) + द (दा धातु, क्विप्/कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सौख्यं ददाति इति), पुंलिङ्ग, संबोधन-एकवचन (पाठानुसार)
पादसेवनात्from serving (your) feet
पादसेवनात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + सेवन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पादस्य सेवनम्), नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
नमामिI bow to
नमामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-एकवचन (Dative singular)
गौतमदारमोक्षजम्born of (the act of) freeing Gautama’s wife (Ahalyā)
गौतमदारमोक्षजम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootगौतम (प्रातिपदिक) + दार (प्रातिपदिक) + मोक्ष (प्रातिपदिक) + ज (जन् धातु, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास (गौतमस्य दाराणां मोक्षात् जातम्/मोक्षजम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to रेणुम्/पादपङ्कजम्)
श्रीपादरेणुम्the dust of (your) auspicious feet
श्रीपादरेणुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक) + रेणु (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (श्रियः/श्रीमतः पादस्य रेणुः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सुरवृन्दसेव्यम्worthy of service by hosts of gods
सुरवृन्दसेव्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसुर (प्रातिपदिक) + वृन्द (प्रातिपदिक) + सेव्य (सेव् धातु, यत् कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (सुरवृन्दैः सेव्यम्), यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

Samudra (Ocean)

Tirtha: Setu-kṣetra (primary context); Ahalyā-uddhāra-smṛti tīrtha (allusive)

Type: kshetra

Listener: Rāghava (Rāma); overheard by brāhmaṇas via narrator

Scene: Sāgara recites a formal stotra, bowing to Rāma’s lotus-feet; a visionary vignette may show Ahalyā’s release as a secondary panel, while devas hover to honor the pāda-reṇu.

S
Samudra (Ocean)
R
Rāma (Rāghava)
S
Sītā
G
Gautama
A
Ahalyā
D
Devas (sura-vṛnda)

FAQs

Devotion to the Lord’s feet is portrayed as a direct cause of welfare and even liberation—purifying the fallen and humbling the mighty.

Setu/Rāmeśvaram’s sacred seascape, where the ocean itself becomes a devotee praising Rāma.

Implicitly, pāda-sevā and stuti (service and praise) are upheld as devotional practices; no external rite is specified.