Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 9

Devanagari script

एवं सुतीक्ष्णो विप्रेंद्रा बहुकालमवर्तत । ततः कदाचित्स मुनीरामं ध्याय न्सदा हृदि । तुष्टाव सीतासहितं रामचंद्रं सभक्तिकम्

Transliteration

evaṃ sutīkṣṇo vipreṃdrā bahukālamavartata | tataḥ kadācitsa munīrāmaṃ dhyāya nsadā hṛdi | tuṣṭāva sītāsahitaṃ rāmacaṃdraṃ sabhaktikam

Translation

Ainsi, ô le meilleur des brāhmaṇas, Sutīkṣṇa demeura longtemps. Puis, un jour, le sage—méditant toujours Rāma dans son cœur—loua avec dévotion Rāmacandra accompagné de Sītā.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• सुतीक्ष्णः: Sutīkṣṇa
• सुतीक्ष्णः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुतीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विप्रेन्द्रः: chief Brahmin
• विप्रेन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्रेन्द्र (प्रातिपदिक: विप्र + इन्द्र)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to सुतीक्ष्णः

• बहुकालम्: for a long time
• बहुकालम्: Kala-Adhikarana (Time-span/काल)
• Type: Noun
• Root: बहु-काल (प्रातिपदिक: बहु + काल)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालावधि-अर्थे (accusative of duration)

• अवर्तत: remained; stayed
• अवर्तत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• ततः: then; thereafter
• ततः: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमसूचक (adverb: ‘then/from that’)

• कदाचित्: once; at some time
• कदाचित्: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb of time)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; pronoun

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to सः

• रामम्: Rama
• रामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ध्यायन्: meditating (on)
• ध्यायन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘meditating’

• सदा: always
• सदा: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; नित्यत्ववाचक क्रियाविशेषण (adverb)

• हृदि: in (his) heart
• हृदि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; locative singular

• तुष्टाव: praised; extolled
• तुष्टाव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada

• सीतासहितम्: together with Sītā
• सीतासहितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सीता-सहित (प्रातिपदिक: सीता + सहित)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying रामचन्द्रम्

• रामचन्द्रम्: Ramacandra
• रामचन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रामचन्द्र (प्रातिपदिक: राम + चन्द्र)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सभक्तिकम्: with devotion
• सभक्तिकम्: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स-भक्ति-क (प्रातिपदिक: स + भक्ति + क)
• Form: अव्यय-प्रयोगवत् क्रियाविशेषण; ‘भक्त्या सह’ इत्यर्थे (adverbial: with devotion)

Speaker

Sūta (narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāma-tīrtha (Rāmacandra/Raghunātha-saras)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: viprendra (addressed: ‘O best of brāhmaṇas’)

Visual Art Cues

Scene: After long austerity, Sutīkṣṇa stands or kneels on the lakebank, hands folded, praising Rāmacandra with Sītā—either as a visionary epiphany or as an inner-heart revelation radiating outward.

Characters & Entities

• Sutīkṣṇa
• Rāma (Rāmacandra)
• Sītā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Long-term sādhana culminates in heartfelt devotion—inner meditation naturally flowers into praise (stuti) of the Lord with His divine consort.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode belongs to the Rāma-tīrtha/Raghunātha-saras sacred complex described in Setukhaṇḍa (site-context implied).

What ritualistic prescription is mentioned?

Dhyāna (meditation in the heart) and bhakti-filled stuti (praise) of Sītā-Rāmacandra.