Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 55
Devanagari script
यमदूताः पलायंते तामालोक्य पतिव्रताम् । तपनस्तप्यते नूनं दहनोपि च दह्यते
Transliteration
yamadūtāḥ palāyaṃte tāmālokya pativratām | tapanastapyate nūnaṃ dahanopi ca dahyate
Translation
À la vue de cette pativratā, les messagers de Yama prennent la fuite ; assurément le Soleil en est brûlé, et même le Feu se consume sous l’éclat de sa chasteté.
Word by Word
यमदूताःYama's messengers
यमदूताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयम + दूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यमस्य दूताः)
पलायन्तेflee away
पलायन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपलाय् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + √लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वक्रिया (having seen)
पतिव्रताम्the devoted wife
पतिव्रताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपति + व्रता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुष-प्रायः (पतिं प्रति व्रता/पतिव्रता = devoted to husband)
तपनःthe Sun (the burner)
तपनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतपन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तप्यतेis scorched/tormented
तप्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√तप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगः (is heated/tormented)
नूनम्surely
नूनम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (particle of certainty: 'surely')
दहनःfire
दहनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदहन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार-अव्यय (also/even)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction: 'and')
दह्यतेis burned
दह्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√दह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगः (is burned)
Speaker
Deductively: Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating within Brāhma Khaṇḍa context
Visual Art Cues
Scene: Yamadūtas flee at the sight of a pativratā whose radiance is so intense that even Sūrya and Agni are said to feel ‘burned’—a hyperbolic image of spiritual brilliance.
Characters & Entities
Y
YamadūtasY
YamaS
Sūrya (Tapana)A
Agni (Dahana)FAQs
It uses hyperbolic imagery to assert that dharmic fidelity generates overpowering spiritual ‘tejas’.
No tīrtha is named in this verse.
None; it is a eulogy of pativratā power.