Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 56

प्रमादादशुचि स्मृत्वा द्विराचांतः शुचिर्भवेत् । दंतधावनं प्रकुर्वीत यथोक्त धर्मशास्त्रतः । आचांतोऽप्यशुचिर्यस्मादकृत्वा दंतधावनम्

pramādādaśuci smṛtvā dvirācāṃtaḥ śucirbhavet | daṃtadhāvanaṃ prakurvīta yathokta dharmaśāstrataḥ | ācāṃto'pyaśuciryasmādakṛtvā daṃtadhāvanam

Si, par négligence, on se souvient d’une impureté, on redevient pur en accomplissant deux fois l’ācamana. Qu’on procède au nettoyage des dents selon les Dharma-śāstras; car même après l’ācamana, on demeure impur si l’on n’a pas nettoyé les dents.

प्रमादात्from negligence; due to carelessness
प्रमादात्:
Hetu/Apādāna (Cause/Source/हेतु-अपादान)
TypeNoun
Rootप्रमाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
अशुचिsomething impure
अशुचि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअशुचि (प्रातिपदिक)
Formविशेषणरूपेण; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (अशुचि-वस्तु)
स्मृत्वाhaving remembered
स्मृत्वा:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभावः; धातु: स्मृ; स्मृत्वा = स्मरणं कृत्वा (having remembered)
द्विःtwice
द्विः:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्विः (अव्यय)
Formअव्यय; संख्यावाचक क्रियाविशेषण (adverb: 'twice')
आचान्तःone who has performed ācamana
आचान्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ + चम (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; धातु: चम (आचमति), उपसर्ग: आ; अर्थ: आचमनं कृतवान् (having sipped/purified by sipping)
शुचिःpure
शुचिः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
भवेत्should become
भवेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दंतधावनम्tooth-cleaning
दंतधावनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदन्त + धावन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः: षष्ठी-तत्पुरुष (दन्तानां धावनम्)
प्रकुर्वीतshould perform
प्रकुर्वीत:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कृ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: प्र
यथोक्तas prescribed
यथोक्त:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootयथा + उक्त (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास (यथा + उक्त = यथोक्त 'as stated'); क्त-प्रत्ययान्त (उक्त) विशेषण; अव्ययवत् प्रयोगः
धर्मशास्त्रतःaccording to the Dharmaśāstra
धर्मशास्त्रतः:
Pramāṇa/Source (Authority-source/प्रमाण-अपादान)
TypeNoun
Rootधर्मशास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; तसिल्-प्रत्ययार्थे (ablatival adverbial sense: 'from/according to'); समासः: तत्पुरुष (धर्मस्य शास्त्रम्)
आचान्तःone who has done ācamana
आचान्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ + चम (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'having sipped'
अपिeven
अपि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: 'even/also')
अशुचिःimpure
अशुचिः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootअशुचि (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
यस्मात्because
यस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेतु-अर्थे (because)
अकृत्वाwithout doing
अकृत्वा:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formनञ्-पूर्वक क्त्वान्त (negative absolutive): अ + कृत्वा; अव्ययभावः; अर्थ: न कृत्वा (without doing)
दंतधावनम्tooth-cleaning
दंतधावनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदन्त + धावन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दन्तानां धावनम्)

Sūta (deduced, Brāhma Khaṇḍa narration style)

Scene: A devotee pauses mid-ritual after recalling an impurity; he performs ācamana twice, then cleans teeth with a twig as per śāstra, preparing for worship.

Ā
Ācamana
D
Dharmaśāstra
D
Dantadhāvana
Ś
Śauca

FAQs

Dharma integrates inner vigilance and outer cleanliness; negligence is corrected by renewed purification and proper daily duties.

No site is named; the focus is normative dharma practice.

Perform ācamana twice upon recalling impurity; do tooth-cleaning per Dharmaśāstra; without dantadhāvana one is still considered impure.