Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 56

श्रीक्षेत्रं द्वितीयं प्रोक्तं गोत्रद्वितयमेव च । छांदनसस्तथा वत्सं देवी द्वितयमेव च

śrīkṣetraṃ dvitīyaṃ proktaṃ gotradvitayameva ca | chāṃdanasastathā vatsaṃ devī dvitayameva ca

‘Śrīkṣetra’ est proclamé comme le second, et de même une paire de gotra. ‘Chāṃdanasa’ et ‘Vatsa’ sont énoncés, ainsi qu’une paire de déesses associées à ces lignées.

श्रीक्षेत्रम्Śrīkṣetra (holy place)
श्रीक्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्री + क्षेत्र (प्रातिपदिक); श्रीक्षेत्र (समास-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (श्रियाः क्षेत्रम्)
द्वितीयम्second
द्वितीयम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण
प्रोक्तम्was declared
प्रोक्तम्:
Kriyā (verbal predicate)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
गोत्रद्वितयम्a pair of gotras
गोत्रद्वितयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगोत्र + द्वितय (प्रातिपदिक); गोत्रद्वितय (समास-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (द्वे गोत्रे)
एवindeed
एव:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात/particle (emphasis)
and
:
Sambandha/Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
छांदनसःChāṃdanasa (name)
छांदनसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootछांदनस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper)
तथाlikewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb)
वत्सम्Vatsa (name)
वत्सम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नाम
देवीgoddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
द्वितयम्a pair
द्वितयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्वितय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘pair’
एवindeed
एव:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात/particle (emphasis)
and
:
Sambandha/Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

Narrator (contextual; enumerating settlements and their gotras/gotra-devīs)

Tirtha: Śrīkṣetra (second in sequence, per verse)

Type: kshetra

Scene: A stylized map-panel labeled ‘Śrīkṣetra’ with two lineage banners (Chāṃdanasa, Vatsa) and two goddess icons flanking a central shrine, indicating paired guardianship.

Ś
Śrīkṣetra
C
Chāṃdanasa
V
Vatsa

FAQs

Holy places (kṣetra) are upheld by dharmic communities; gotra memory is presented as part of the sanctity of the region.

Śrīkṣetra is named as a sacred locale within the Dharmāraṇya narrative framework.

None directly; the verse identifies the place and its associated gotras and deities.