Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 14

Devanagari script

वसिष्ठ उवाच । यज्ञं कुरु महाभाग धर्मारण्ये त्वमुत्तमम् । दिनेदिने कोटिगुणं यावद्वर्षशतं भवेत्

Transliteration

vasiṣṭha uvāca | yajñaṃ kuru mahābhāga dharmāraṇye tvamuttamam | dinedine koṭiguṇaṃ yāvadvarṣaśataṃ bhavet

Translation

Vasiṣṭha dit : Ô toi, grandement fortuné, accomplis ici, en Dharmāraṇya, un yajña—un sacrifice excellent. De jour en jour, son mérite devient cent millions de fois plus grand, et cela se poursuit durant cent ans.

Word by Word

• वसिष्ठः: Vasiṣṭha
• वसिष्ठः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• यज्ञम्: a sacrifice
• यज्ञम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन

• कुरु: perform
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन; पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् भागः यस्य)

• धर्मारण्ये: in Dharmāraṇya
• धर्मारण्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + अरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (धर्मस्य अरण्यम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• उत्तमम्: excellent / best
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण-रूपेण (यज्ञम् qualifies: ‘the best’)

• दिने: on a day
• दिने: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• दिने: on (each) day
• दिने: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (day by day)

• कोटिगुणम्: a crore-fold
• कोटिगुणम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (कोट्या गुणः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (multiplied a crore-fold)

• यावत्: until
• यावत्: Sambandha (Limiter/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, परिमाण/अवधि-निर्देशक (until/as long as)

• वर्षशतम्: a hundred years
• वर्षशतम्: Karma (Extent/परिमाण-कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समासः (शतं वर्षाणि); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालपरिमाण

• भवेत्: may become / would be
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Vasiṣṭha

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Vasiṣṭha, radiant and authoritative, instructs the fortunate hero to perform an excellent yajña in Dharmāraṇya; the sacrificial ground is envisioned with vedi, kuśa, āhavanīya fire, and gathered ṛtviks.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Dharmāraṇya
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right ritual performed in a sanctified place magnifies spiritual merit; sacred geography intensifies dharmic action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya, praised as a place where yajña yields extraordinary, multiplying merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing a yajña (sacrificial rite) in Dharmāraṇya is prescribed as the key act.