Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 45

लक्ष्मणो लक्षणोपेतो भरतश्च महामतिः । शत्रुघ्नः सैन्यसहितोप्ययोध्यावासिनस्तथा

lakṣmaṇo lakṣaṇopeto bharataśca mahāmatiḥ | śatrughnaḥ sainyasahitopyayodhyāvāsinastathā

Lakṣmaṇa, pourvu de nobles qualités; Bharata, d’une grande sagesse; et Śatrughna avec l’armée; et de même les habitants d’Ayodhyā l’accompagnèrent aussi.

लक्ष्मणःLakṣmaṇa
लक्ष्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
लक्षणोपेतःendowed with auspicious marks
लक्षणोपेतः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootलक्षण (प्रातिपदिक) + उपेत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √इ (धातु) क्त, उपसर्गः उप-)
Formतत्पुरुष-समासः (तृतीया: ‘लक्षणेन उपेतः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लक्ष्मणस्य विशेषणम्
भरतःBharata
भरतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
महामतिःgreat-minded, very wise
महामतिः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहā (प्रातिपदिक) + मति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः ‘महती मतिः यस्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भरतस्य विशेषणम्
शत्रुघ्नःŚatrughna
शत्रुघ्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक) + घ्न (प्रातिपदिक; √हन् (धातु) घ्न-प्रत्यय)
Formतत्पुरुष-समासः ‘शत्रून् घ्नाति’/‘शत्रूणां घ्नः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
सैन्यसहितःaccompanied by an army
सैन्यसहितः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसैन्य (प्रातिपदिक) + सहित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सह् (धातु) क्त)
Formतत्पुरुष-समासः (तृतीया: ‘सैन्येन सहितः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (also/even)
अयोध्यावासिनःresidents of Ayodhyā
अयोध्यावासिनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअयोध्या (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (सप्तमी: ‘अयोध्यायां वासिनः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तथाlikewise, also
तथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; ‘also/likewise’

Narrator (Purāṇic narrative voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in broader frame)

Tirtha: Dharmāraṇya (destination implied)

Type: kshetra

Scene: A grand departure: Lakṣmaṇa, Bharata, Śatrughna with armed escort; citizens of Ayodhyā follow with offerings; banners and conches; the procession heads toward forested sacred lands.

L
Lakṣmaṇa
B
Bharata
Ś
Śatrughna
A
Ayodhyā

FAQs

Dharma becomes a shared social movement when leaders and citizens together participate in sacred acts like pilgrimage.

Dharmāraṇya is the contextual locus; the verse highlights the participants rather than naming a new tīrtha.

No explicit prescription; it continues the narrative of the pilgrimage party.