Previous Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 21

स्थानान्निरृतिदिग्भागे ब्रह्माणीप्रमुखास्तथा । नानारूपधरा देव्यो विद्यंते जलमातरः

sthānānnirṛtidigbhāge brahmāṇīpramukhāstathā | nānārūpadharā devyo vidyaṃte jalamātaraḥ

Dans le quartier du sud-ouest, à partir de ce lieu, se trouvent les Mères des Eaux—déesses aux formes innombrables—avec Brahmāṇī à leur tête, et les autres.

sthānātfrom the place
sthānāt:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootsthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
nirṛti-dik-bhāgein the region of the Nirṛti direction (southwest quarter)
nirṛti-dik-bhāge:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootnirṛti (प्रातिपदिक) + diś (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (nirṛteḥ dik) + तत्पुरुष (dik-bhāga)
brahmāṇī-pramukhāḥhaving Brahmāṇī as the foremost
brahmāṇī-pramukhāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbrahmāṇī (प्रातिपदिक) + pramukha (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (brahmāṇī as first/leading)
tathālikewise/also
tathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—समुच्चय/उपमानार्थ (also/likewise)
nānā-rūpa-dharāḥbearing various forms
nānā-rūpa-dharāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnānā (अव्यय) + rūpa (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष (nānā-rūpa) + तत्पुरुष (rūpa-dhara = bearing forms)
devyaḥgoddesses
devyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
vidyanteare found/exist
vidyante:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vid (विद्) (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष (3rd), बहुवचन
jala-mātaraḥmothers of water (water-mothers)
jala-mātaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक) + mātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (of water)

Vyāsa (narrative voice, contextually describing the kṣetra)

Tirtha: Dharmāraṇyaka (contextual kṣetra) — Jala-mātṛkā-sthāna in Nairṛti-dik

Type: kshetra

Scene: A sacred grove/kshetra mapped by directions; in the southwest, a cluster of water-goddesses rises from a lotus-filled pool—Brahmāṇī foremost—each with distinct forms, ornaments, and vāhanas, blessing pilgrims.

B
Brahmāṇī
J
Jalamātaraḥ (Water-mothers)

FAQs

The sacred landscape is alive with divine presences, including nurturing water-deities that sustain ritual purity and life.

The Nirṛti (southwestern) sector of the Dharmāraṇya region, associated with the Jalamātaraḥ and Brahmāṇī.

No explicit rite is stated; the verse identifies the divine presences connected with the direction and waters.