Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Dharmaranya Mahatmya›Adhyaya 22›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 1

Devanagari script

युधिष्ठिर उवाच । स्थानवासिन्यो योगिन्यः काजेशेन विनिर्मिताः । कस्मिन्स्थाने हि का देव्यः कीदृश्यस्ता वदस्व मे

Transliteration

yudhiṣṭhira uvāca | sthānavāsinyo yoginyaḥ kājeśena vinirmitāḥ | kasminsthāne hi kā devyaḥ kīdṛśyastā vadasva me

Translation

Yudhiṣṭhira dit : «On dit que les Yoginīs qui demeurent dans les lieux sacrés furent façonnées par Kājeśa. En quels endroits réside chaque Déesse, et quelle est sa forme ? Dis-le-moi.»

Word by Word
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
स्थानवासिन्यःfemale dwellers of (a) place
स्थानवासिन्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थान + वासिन् (प्रातिपदिक); वस् (धातु) → वासिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; ‘स्थानं वसन्ति’ इति
योगिन्यःyoginīs
योगिन्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
काजेशेनby Kājeśa
काजेशेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाजेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
विनिर्मिताःcreated, fashioned
विनिर्मिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-निर्-मा (धातु) → विनिर्मित (कृदन्त-भूतकर्मणि)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-बहुवचन (fem. nom. pl.)—योगिन्यः इत्यस्य विशेषणम्
कस्मिन्in which?
कस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (सन्दर्भानुसार), सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; प्रश्नवाचक
स्थानेplace
स्थाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha/Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
काwhich (one)?
का:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; प्रश्नवाचक
देव्यःgoddesses
देव्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
कीदृश्यःof what kind?
कीदृश्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकीदृश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; प्रश्नवाचक—देव्यः इत्यस्य विशेषणम्
ताःthose (fem. pl.)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
वदस्वtell (me)
वदस्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
मेto me / for me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Gen./Dat. sg.; enclitic)
Speaker

Yudhiṣṭhira

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya Yoginī-sthāna-maṇḍala (introductory framing)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vyāsa

Visual Art Cues

Scene: A royal inquirer (Yudhiṣṭhira) seated respectfully before Vyāsa in a forest āśrama; the question evokes an unseen mandala of Yoginīs stationed at sacred points.

Characters & Entities
Y
Yudhiṣṭhira
Y
Yoginīs
K
Kājeśa

FAQs

It frames divine power as localized—goddesses are known by their sthānas, forms, and functions within sacred geography.

This verse introduces the topic of yoginī-sthānas but does not yet name a specific tīrtha.

None here; it is an inquiry setting up a description of yoginī-sthānas and their characteristics.

←Previous Verse
Next Verse→