Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 69

विवाहं तत्र कुर्वंतो मिलितास्ते द्विजोत्तमाः । कोटिकन्याकुलं तत्र एकत्रासीन्महोत्सवे । धर्मारण्ये महाप्राज्ञ सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

vivāhaṃ tatra kurvaṃto militāste dvijottamāḥ | koṭikanyākulaṃ tatra ekatrāsīnmahotsave | dharmāraṇye mahāprājña satyaṃ satyaṃ vadāmyaham

Tandis que les meilleurs des deux-fois-nés s’y rassemblaient pour célébrer des mariages, lors de la grande fête à Dharmāraṇya, il y avait en un seul lieu une multitude de jeunes filles, par crores. Ô grand sage, je dis la vérité, la vérité.

विवाहम्marriage ceremony
विवाहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविवाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्म
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्ययम् (locative adverb: there)
कुर्वन्तःdoing/performing
कुर्वन्तः:
Karta (Agent-participle/कर्ता)
TypeVerb
Root√कृ (धातु) + शतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कर्तरि कृदन्तः; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; 'ते द्विजोत्तमाः' इत्यस्य विशेषणम्
मिलिताःassembled
मिलिताः:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमिलित (कृदन्त; √मिल्/√मिल् (धातु) क्त)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; 'ते द्विजोत्तमाः' इत्यस्य विशेषणम्
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
द्विजोत्तमाःbest of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज-उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
कोटिकन्याकुलम्crowded with crores of maidens
कोटिकन्याकुलम्:
Karta (Predicate qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकोटि-कन्या-आकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्—(अभिप्रेतम्) 'महोत्सवः/समागमः'
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्ययम्
एकत्रin one place/together
एकत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएकत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्ययम् (together/in one place)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
महोत्सवेat the great festival
महोत्सवे:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा-उत्सव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; सन्दर्भाधिकरणम्
धर्मारण्येin Dharmāraṇya
धर्मारण्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधर्म-अरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
महाप्राज्ञO greatly wise one
महाप्राज्ञ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा-प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma (Manner/कर्मवत्)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषणवत् (accusative of manner/emphasis)
सत्यम्truly
सत्यम्:
Karma (Manner/कर्मवत्)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्ति-बलम् (emphatic repetition)
वदामिI say
वदामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वद् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), उत्तम-पुरुषः (1st), एकवचनम्, परस्मैपदम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced; emphatic ‘satyaṃ satyaṃ vadāmyaham’ is typical narrator emphasis]

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Listener: mahāprajña (addressed) / Bhārata-context

Scene: A panoramic festival scene in Dharmāraṇya: rows of marriage pavilions, priests chanting, lamps and banners, and an immense assembly of maidens and families; the narrator’s emphatic ‘truth, truth’ frames the spectacle.

D
Dharmāraṇya
D
dvijottamāḥ (brāhmaṇas)
M
mahotsava (great festival)

FAQs

The tīrtha’s greatness is shown through extraordinary auspicious gatherings, where dharmic sacraments flourish on a vast scale.

Dharmāraṇya, depicted as a place capable of hosting immense sacred assemblies and rites.

Vivāha-saṃskāra (marriage sacrament) is explicitly mentioned as being performed there during a mahotsava.