Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 39

श्रीरुद्र उवाच । साधुपृष्टं महाबाहो कारणं तस्य वच्म्यहम् । हयग्रीवस्य कृष्णस्य शृणुष्वे काग्रमानसः

śrīrudra uvāca | sādhupṛṣṭaṃ mahābāho kāraṇaṃ tasya vacmyaham | hayagrīvasya kṛṣṇasya śṛṇuṣve kāgramānasaḥ

Śrī Rudra dit : Tu as bien interrogé, ô aux bras puissants. Je te dirai la cause de cela. Écoute, l’esprit concentré, au sujet de Kṛṣṇa sous la forme de Hayagrīva.

श्रीरुद्रःŚrī Rudra
श्रीरुद्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + रुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः ‘श्रीमान् रुद्रः’
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
साधुwell
साधु:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय/विशेषणप्रयोग)
Formअव्यय; प्रशंसार्थक-क्रियाविशेषण ‘well’
पृष्टम्asked
पृष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√प्रच्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘asked’
महाबाहोO mighty-armed one
महाबाहो:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootमहा + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; कर्मधारयः ‘महान् बाहुः यस्य’ (रूढ्या सम्बोधन)
कारणम्the reason
कारणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
वच्मिI tell
वच्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हयग्रीवस्यof Hayagrīva
हयग्रीवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootहय + ग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-रूढिः ‘हयस्य ग्रीवा यस्य’ (नाम)
कृष्णस्यof Kṛṣṇa
कृष्णस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
एकाग्रमानसःO one with a focused mind
एकाग्रमानसः:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeAdjective
Rootएक + अग्र + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा (Vocative/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः ‘एकाग्रं मानसं यस्य’ (बहुव्रीहिरूपेण विशेषणवत् प्रयोगः)

Śrī Rudra (Śiva)

Listener: Unnamed interlocutor addressed as mahābāhu

Scene: Rudra begins teaching: calm, authoritative, compassionate; the listener sits attentive. A subtle iconographic hint of Hayagrīva-Kṛṣṇa (horse-headed radiance or emblem) may appear as a visionary motif.

R
Rudra (Śiva)
H
Hayagrīva
K
Kṛṣṇa

FAQs

Sacred knowledge is received through focused listening (ekāgratā) and respectful inquiry.

No tīrtha is named in this verse; it introduces a theological explanation.

No external rite is prescribed; the inner discipline emphasized is attentive, concentrated hearing.