Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 143

Devanagari script

स्वप्नोयं किमु न स्वप्नो भ्रमोऽयं किं तु न भ्रमः । एष धूर्तोऽथवा कश्चिद्यक्षो गंधर्व एव वा

Transliteration

svapnoyaṃ kimu na svapno bhramo'yaṃ kiṃ tu na bhramaḥ | eṣa dhūrto'thavā kaścidyakṣo gaṃdharva eva vā

Translation

Est-ce un songe—ou n’est-ce pas un songe ? Est-ce une illusion—ou non une illusion ? Est-il un trompeur, ou bien quelque Yakṣa, ou vraiment un Gandharva ?

Word by Word

• स्वप्नः: dream
• स्वप्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• किमु: is it perhaps?
• किमु: Prashna (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् + उ (अव्यय-समुच्चय)
• Form: प्रश्न-निपात (interrogative particle: 'is it perhaps?')

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• स्वप्नः: dream
• स्वप्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भ्रमः: delusion
• भ्रमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• किम्: what?/is it?
• किम्: Prashna (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नार्थे अव्ययीभूतम् (interrogative particle)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारण/विरोधार्थक-निपात (but/indeed)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• भ्रमः: delusion
• भ्रमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• एषः: this (one)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• धूर्तः: rogue/trickster
• धूर्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धूर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अथवा: or else
• अथवा: Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथवा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive: or)

• कश्चित्: someone/any
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम (indefinite pronoun)

• यक्षः: yaksha
• यक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गन्धर्वः: gandharva
• गन्धर्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/बल)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis)

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or)

Speaker

Unspecified woman (inner questioning/monologue in the narrative)

Visual Art Cues

Scene: The heroine looks around anxiously, half-turning as if to flee, while the mysterious figure stands poised; faint silhouettes of celestial musicians or forest spirits hover in imagination.

Characters & Entities

• Yakṣa
• Gandharva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When confronted with the extraordinary, the mind oscillates between faith and doubt; discernment is needed before judgment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.