Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 54

अनपत्यः स निर्विण्णो राज्यभोगेषु पार्थिवः । विसृज्य सकलं लक्ष्मीं ययौ भूयोऽपि काननम्

anapatyaḥ sa nirviṇṇo rājyabhogeṣu pārthivaḥ | visṛjya sakalaṃ lakṣmīṃ yayau bhūyo'pi kānanam

Sans enfant, ce roi se lassa des jouissances de la royauté. Délaissant toute splendeur royale, il s’en alla de nouveau vers la forêt.

अनपत्यःchildless
अनपत्यः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअन् (नञ्) + अपत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समास; विशेषण (सः/पार्थिवः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
निर्विण्णःdisgusted/dejected
निर्विण्णः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्विण्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सः/पार्थिवः)
राज्यभोगेषुin the enjoyments of kingship
राज्यभोगेषु:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootराज्य + भोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन
पार्थिवःthe king
पार्थिवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सः इति सह समानाधिकरण
विसृज्यhaving given up
विसृज्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि + सृज् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having abandoned)
सकलम्entire
सकलम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (लक्ष्मीम्)
लक्ष्मीम्prosperity/royal fortune
लक्ष्मीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भूयःagain
भूयः:
Sambandha (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरावृत्तिवाचक (again/more)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अप्यर्थ (also)
काननम्the forest
काननम्:
Karma (Goal/object of motion/गत्यर्थकर्म)
TypeNoun
Rootकानन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/गत्यर्थ), एकवचन

Narrator (context not explicit in excerpt; likely Purāṇic narrator)

Tirtha: Kānana (symbolic tapas-kshetra)

Type: kshetra

Scene: The childless king, weary of royal pleasures, removes ornaments and leaves the palace, walking toward a quiet forest with minimal attendants, embodying renunciation.

R
rājā (king)
K
kānana (forest)
L
Lakṣmī (royal prosperity)

FAQs

When worldly prosperity cannot heal inner consequence, dispassion arises; turning toward austerity and a simpler life becomes a dharmic response.

No specific tīrtha is named; the verse signals a transition toward wandering/penance themes.

None explicitly; the act is renunciation of royal life and moving to the forest.