Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 42

Devanagari script

यानि कानि च तीर्थानि चासमुद्रसरांसि च । शिवलिङ्गार्चनस्येह कलां नार्हन्ति षोडशीम्

Transliteration

yāni kāni ca tīrthāni cāsamudrasarāṃsi ca | śivaliṅgārcanasyeha kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

Translation

Quels que soient les tīrthas, quels que soient les lacs et les eaux —jusqu’à la mer— ils ne valent pas même un seizième du mérite qu’on obtient ici en adorant le liṅga de Śiva.

Word by Word

• यानि: which (all those)
• यानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• कानि: any
• कानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन; अनिश्चितार्थक/प्रश्नार्थक-रूपम् (here: 'any')

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• तीर्थानि: sacred places
• तीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• असमुद्रसरांसि: lakes (other than the ocean)
• असमुद्रसरांसि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अ (नञ्-प्रत्यय) + समुद्र (प्रातिपदिक) + सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन; नञ्-समासः/कर्मधारयः (असमुद्राणि सरांसि = lakes not being the ocean)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• शिवलिङ्गार्चनस्य: of worship of Śiva-liṅga
• शिवलिङ्गार्चनस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक) + अर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (शिवस्य लिङ्गस्य अर्चनम्)

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb)

• कलाम्: a part/fraction
• कलाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation particle)

• अर्हन्ति: are worthy/amount to
• अर्हन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• षोडशीम्: sixteenth
• षोडशीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षोडशिन्/षोडशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; संख्याविशेषणम् (sixteenth)

Speaker

Skanda (deduced, Revā Khaṇḍa māhātmya emphasis)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha with Śiva-liṅga arcana focus (name not specified in the verse)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant Śiva-liṅga on the riverbank receives abhiṣeka; surrounding it are symbolic representations of many tīrthas and seas shown as smaller, humbled forms, indicating they are not equal to even a fraction of this worship’s merit.

Characters & Entities

• Śiva
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship (arcana) at a consecrated Śaiva kṣetra is presented as superior to general pilgrimage merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The local kṣetra of this chapter—centered on Śiva-liṅga worship near Revā–Kumbheśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śiva-liṅga arcana (liṅga worship) is recommended as the foremost practice at this place.